12.x ve y birer tam sayidı.
(x+y-2)! (x-y-4)!
(x+y-3)! (x-y -5)!
=12
olduğuna göre, y! kaçtır?
A) 2 B) 6
C) 24
D) 120 E) 720
Faktöriyel İçeren Cebirsel Denklemin Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
n! = n \cdot (n-1)! \implies \frac{n!}{(n-1)!} = n
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Faktöriyelli İfadeleri Sadeleştirme
Faktöriyel tanımı gereği, bir sayının faktöriyeli kendisinden 1 küçük olan sayının faktöriyeline bölündüğünde sayının kendisi elde edilir:
\frac{(x+y-2)!}{(x+y-3)!} = \frac{(x+y-2) \cdot (x+y-3)!}{(x+y-3)!} = x+y-2
\frac{(x-y-4)!}{(x-y-5)!} = \frac{(x-y-4) \cdot (x-y-5)!}{(x-y-5)!} = x-y-4
Adım 2 — Sadeleşen İfadeleri Denklemde Yerine Yazma ve y’yi Bulma
Elde edilen ifadeleri verilen denklemde yerine yazıp çıkarma işlemini uygulayalım (eksi işaretinin parantez içine dağılmasına dikkat edelim):
(x+y-2) - (x-y-4) = 12
x + y - 2 - x + y + 4 = 12
(x - x) + (y + y) + (-2 + 4) = 12
2y + 2 = 12
2y = 10 \implies y = 5
Adım 3 — y! Değerini Hesaplama
Bizden istenen değer y! olduğuna göre:
y! = 5! = 5 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 \cdot 1 = 120
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — 120
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Faktöriyel Sadeleştirmesi: Ardışık iki terimin faktöriyeli oranlanırken büyük olan terim açılır ve ortak faktöriyeller sadeleştirilir: \frac{A!}{(A-1)!} = A.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Çıkarma işleminde eksi işaretini parantez içine dağıtırken işaret hatası yapmak: -(x - y - 4) \neq -x - y - 4.
Doğru Yaklaşım: Eksi parantezin tamamına dağıtılmalıdır: -(x - y - 4) = -x + y + 4. Ayrıca sorunun sonunda y değerini bulup hemen 5 işaretlemek yerine kökte istenen y! değerine dikkat edilmelidir.
Benzer bir faktöriyel sadeleştirme sorusu çözerek konuyu daha da pekiştirmek ister misin?
