de fi-
bu
eşik-
için
a-
12.(0) Bursa’da bulunan Emekli Hayvanlar Çiftliği, ernek-
tar dostlarımızın kalan ömürlerini rahat bir şekilde ge-
çirmelerini sağlıyor. (I1) Çiftlikte sağlik sorunları olan
hayvanların tedavileride yapiliyor. (I1) Yaşlandığı için
sokağa terkedilen köpek, hastalandiğı veya bakıla-
madığı için atılan kedi, yaralanan ve artik eski gücũne
kavuşamayacak olan katır, eşek, tavus kuşu ve da-
ha niceleri… (IV) Insanların yaşamlarının bir dõnemin
de yer almiş ancak sonrasında birakilmiş hayvanların
yaşamin ne çok kıymetli olduğunu insanlara anlatma-
ya, hayvanlara da his ettirmeye çalişan bir tesis.
Bu parçada numaralanmiş cünlelerin hangisinde
yazım yanlışı yoktur?
B) I|
C) II D) IV
E)V
Bursa’da bulunan Emekli Hayvanlar Çiftliği metnindeki yazım yanlışlarının analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Cümlenin Analizi
“(I) Bursa’da bulunan Emekli Hayvanlar Çiftliği, emektar dostlarımızın kalan ömürlerini rahat bir şekilde geçirmelerini sağlıyor.”
- İnceleme: “Bursa’da” özel isme gelen ek kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır. “Emekli Hayvanlar Çiftliği” kurum/kuruluş adı olduğu için büyük harfle yazımı doğrudur. “Emektar” kelimesinin yazımı doğrudur. Bu cümlede herhangi bir yazım yanlışı yoktur.
Adım 2 — II. Cümlenin Analizi
“(II) Çiftlikte sağlık sorunları olan hayvanların tedavileride yapılıyor.”
- İnceleme: Buradaki “-de” bağlaç olan "da/de"dir ve ayrı yazılmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz (“tedavileri yapılıyor”). Doğru yazım: “tedavileri de” şeklinde olmalıdır. Yazım yanlışı vardır.
Adım 3 — III. Cümlenin Analizi
“(III) Yaşlandığı için sokağa terkedilen köpek, hastalandığı veya bakılamadığı için atılan kedi…”
- İnceleme: “Terkedilen” sözcüğü herhangi bir ses düşmesi veya türemesi olmadığı için ayrı yazılmalıdır. Doğru yazım: “terk edilen” olmalıdır. Yazım yanlışı vardır.
Adım 4 — IV. Cümlenin Analizi
“(IV) İnsanların yaşamlarının bir dönemin de yer almış ancak sonrasında bırakılmış hayvanların huzurlu bir yuvaları var.”
- İnceleme: Buradaki “dönemin de” ifadesindeki “-de”, bulunma durum eki olan "-de"dir ve kelimeye bitişik yazılmalıdır. “Döneminde” şeklinde olmalıdır. Ayrıca “dönemin” değil “döneminde” kullanımı tamlama açısından doğrudur. Yazım yanlışı vardır.
Adım 5 — V. Cümlenin Analizi
“(V) Emekli Hayvanlar Çiftliği, yaşamın ne çok kıymetli olduğunu insanlara anlatmaya, hayvanlara da his ettirmeye çalışan bir tesis.”
- İnceleme: “His ettirmeye” yardımcı fiiliyle kurulan birleşik fiilde ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) olduğu için bitişik yazılmalıdır. Doğru yazım: “hissettirmeye” olmalıdır. Yazım yanlışı vardır.
Step 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I. Cümle — Hiçbir yazım yanlışı içermez.
B. II. Cümle — Bağlaç olan “de” bitişik yazılmış.
C. III. Cümle — “Terk edilen” bitişik yazılmış.
D. IV. Cümle — Hal eki olan “-de” ayrı yazılmış.
E. V. Cümle — “Hissettirmeye” ayrı yazılmış.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Bağlaç Olan da/de’nin Yazımı
- Tanım: Cümleye “dahi, bile” anlamı katan bağlaç her zaman ayrı yazılır. Kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne göre “da” veya “de” olur, ancak asla “ta/te” şeklinde yazılmaz.
2. Birleşik Fiillerin Yazımı
- Tanım: “Etmek, olmak, eylemek” gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, eğer bir ses düşmesi veya ses türemesi varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır. (Örn: Terk etmek - ayrı; Hissetmek - bitişik).
3. Kurum ve Kuruluş Adlarının Yazımı
- Tanım: Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Bu konuyu pekiştirmek için bağlaç olan "ki"nin yazımıyla ilgili benzer bir örnek analiz etmemi ister misin?