61
Bili
me
Es
ye
3. Ahilik Teşkilatı’nin piri olarak kabul edilen Ahi Evran
1171 tarihinde Azerbaycan’ınHoy
I||
dünyaya gelmiş,gençlik döneminde1 kasabasında
Horasan ve
Maveraünnehir’e gidetek o hölgenin en büyükústala-
wo
rindan ders almıştır.
Bu cümecdeki aplattn-beeukueu numaralanmis
sözcüklerin hangisinden kaynaklanmaktadır?
BYI1
||l.
Yu
bir
cü
Ahi Evran ve Anlatım Bozukluğu Sorusu Analizi
Bu soruda, verilen cümlede hangi numaralanmış sözcüğün bir anlatım bozukluğuna yol açtığı sorulmaktadır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Cümlenin İncelenmesi
Cümle şöyledir: “Ahilik Teşkilatı’nın piri olarak kabul edilen Ahi Evran (II) 1171 tarihinde (III) Azerbaycan’ın Hoy (IV) kasabasında dünyaya gelmiş, gençlik döneminde Horasan ve Maveraünnehir’e giderek o bölgenin en büyük ustalarından (V) ders almıştır.”
Adım 2 — III Numaralı Sözcüğün Analizi
Cümlede “1171 tarihinde” ifadesi kullanılmıştır. Türkçede “tarih” kelimesi gün, ay ve yılı kapsayan tam zaman dilimleri için kullanılır (Örneğin: 15 Haziran 1171 tarihi). Ancak burada sadece “1171” yılı verilmiştir.
Adım 3 — Anlatım Bozukluğunun Tespiti (Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması)
Sadece yıl belirtilen durumlarda “tarihinde” değil, “yılında” sözcüğünün kullanılması gerekir.
- Yanlış: 1171 tarihinde
- Doğru: 1171 yılında
Bu durum, "sözcüğün yanlış anlamda kullanılması"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğudur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
I (olarak): Bağlamda kullanımı doğrudur.- II (Ahi Evran): Özel isimdir, kullanımı doğrudur.
III (tarihinde): “Yılında” yerine kullanıldığı için anlatım bozukluğuna yol açmıştır.- IV (Hoy): Yer ismidir, kullanımı doğrudur.
- V (ustalarından): Bağlamda kullanımı doğrudur.
Adım 5 — Final Doğrulama
1171 bir gün veya ay içermediği, sadece bir yıl olduğu için “tarih” kelimesi kavramsal olarak hatalıdır. Cümle “1171 yılında…” şeklinde başlamalıydı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması
- Tanım: Bir sözcüğün, ifade etmek istediği kavram yerine anlamca yakın olsa da yanlış bir kavramı karşılayacak şekilde kullanılmasıdır.
- Bu problemde: Belirli bir gün ve ay belirtilmeyen sadece yıl rakamından oluşan ifadelerde “tarih” değil “yıl” sözcüğü kullanılmalıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Tarih ve Yıl Karıştırmak
- Yanlış: Cumhuriyet 1923 tarihinde ilan edildi.
- Doğru: Cumhuriyet 1923 yılında ilan edildi.
- Doğru: Cumhuriyet 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edildi.
Bu anlatım bozukluğu türüyle ilgili başka örnekler çözmemi ya da KPSS’de çıkan diğer anlatım bozukluğu türlerini (gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişen sözcükler vb.) açıklamamı ister misin?