Çok kısaca yap
1683-1789 Osmanlı Siyasi ve Askerî Gelişmeleri Karşılaştırma Tablosu
Osmanlı Devleti’nin 1683 ile 1789 yılları arasındaki askerî ve siyasi kırılma noktalarını özetleyen karşılaştırma tablosu aşağıdadır:
| Olay / Antlaşma | Askerî Sonuç | Siyasi Sonuç / Önemi |
|---|---|---|
| II. Viyana Kuşatması (1683) | Ağır bir bozgun yaşandı; Türklerin Avrupa’daki taarruz gücü kırıldı ve savunma süreci başladı. | Avrupa’da Osmanlı’ya karşı “Kutsal İttifak” kuruldu. |
| Karlofça Antlaşması (1699) | Macaristan başta olmak üzere ilk kez batıda çok büyük çapta toprak kaybedildi. | Osmanlı Devleti "Gerileme Dönemi"ne girdi; savunma politikasına geçti. |
| Prut Antlaşması (1711) | Rus ordusu kuşatıldı ve Osmanlı askerî üstünlük sağladı. | Azak Kalesi geri alındı; Karlofça ile kaybedilen yerleri geri alma umudu doğdu. |
| Pasarofça Antlaşması (1718) | Avusturya ve Venedik karşısında yenilgiler alındı; Belgrad kaybedildi. | Kaybedilen toprakları geri alma ümidi bitti; Batı’nın üstünlüğü kabul edilerek Lale Devri (barış/ıslahat) başladı. |
| Belgrad Antlaşması (1739) | Osmanlı, Avusturya ve Rusya’yı mağlup ederek Belgrad’ı geri aldı. | 18. yüzyılda Osmanlı’nın imzaladığı son kazançlı ve parlak antlaşmadır; Karadeniz’in Türk gölü olduğu son kez onaylandı. |
| Küçük Kaynarca (1774) | Osmanlı donanması Çeşme’de yakıldı; Rusya karşısında ağır bir mağlubiyet alındı. | Kırım bağımsız oldu (halkı Müslüman ilk toprak kaybı); Rusya ilk kez Karadeniz’e indi ve kapitülasyon elde etti. |
Sınav İpucu:
- Prut \rightarrow Kaybedilenleri geri alma ümidi doğurdu.
- Pasarofça \rightarrow Batı’nın üstünlüğü resmen kabul edildi (Lale Devri).
- Belgrad \rightarrow 18. yüzyılın son kazançlı antlaşması.
- Küçük Kaynarca \rightarrow 18. yüzyılın en ağır şartlı antlaşması (Kırım elden çıktı).
Bu antlaşmalardan biri olan Küçük Kaynarca’nın Karadeniz hakimiyeti üzerindeki etkisini daha detaylı incelemek ister misin?