11.matdd

Sorunun Çözümü:

Soru 72’de, “kübik özü” tanımı verilmiş ve üç basamaklı bir doğal sayının “kübik özü” şu şekilde ifade edilmiştir:

\text{kübik özü} = a^3 + b^3 + c^3

Örnek olarak 123 sayısının kübik özü şu şekilde hesaplanır:

1^3 + 2^3 + 3^3 = 1 + 8 + 27 = 36

Soru bizden şunu istiyor:

  • Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük üç basamaklı sayı ve kübik özü kendisinden küçük olan en büyük üç basamaklı sayıyı bulun.
  • Daha sonra, bu iki sayının toplamını hesaplayın.

Adım 1 – Küçük Sayı ve Büyük Sayı Tespiti

Kübik özü bir sayının kendisinden büyük olduğunda ya da küçük olduğunda aralıklar içinde araştırarak çözüm sağlayabiliriz. Bunun için tüm üç basamaklı sayılarda deneme yapmak gereklidir (doğrudan bilgisayar programı kullanarak veya matematiksel çözümleme ile).


En küçük üç basamaklı sayı (kübik özü kendisinden büyük):
En küçük üç basamaklı sayı 153’tür, çünkü:

1^3 + 5^3 + 3^3 = 1 + 125 + 27 = 153

Burada kübik özü sayıya eşit. Ancak ilk büyük sayı 370’tir!

En büyük üç basamaklı sayı (kübik özü kendisinden küçük): …

I’m debugging

Sorunun Çözümü

Soruda verilen “Kübik özü” tanımına göre bir üç basamaklı sayı abc için:

\text{kübik özü} = a^3 + b^3 + c^3

Amaç:

  1. Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük üç basamaklı sayıyı bulmak.
  2. Kübik özü kendisinden küçük olan en büyük üç basamaklı sayıyı bulmak.
  3. Bu iki sayının toplamını hesaplamak.

Adım 1 - Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük üç basamaklı sayı:

Bunun için üç basamaklı sayılar arasında kontrol yapmalıyız. Şu örnekleri inceleyelim:

Örnek Kontrol:

  • 153: $$1^3 + 5^3 + 3^3 = 1 + 125 + 27 = 153$$
    Eşittir, ancak büyük değil.

  • 370: $$3^3 + 7^3 + 0^3 = 27 + 343 + 0 = 370$$
    Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük sayı = 407

simplest Thread

Üç basamaklı bir abc sayısı için “kübik özü” = a³ + b³ + c³ olarak tanımlanıyor.

Soru:
“Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük üç basamaklı sayı” ile
“Kübik özü kendisinden küçük olan en büyük üç basamaklı sayı”nın toplamı nedir?

Çözüm Aşamaları:

  1. Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük 3 basamaklı sayı

    • 100 → 1³ + 0³ + 0³ = 1 < 100
    • 101 → 1 + 0 + 1 = 2 < 101
    • …
    • 104 → 1 + 0 + 64 = 65 < 104
    • 105 → 1 + 0 + 125 = 126 > 105
      Dolayısıyla 105, kübik özü (126) sayının kendisinden (105) büyük olan ilk (yani en küçük) 3 basamaklı sayıdır.
  2. Kübik özü kendisinden küçük olan en büyük 3 basamaklı sayı

    • 999 → 9³ + 9³ + 9³ = 2187 > 999
    • 998 → 9³ + 9³ + 8³ = 1970 > 998
    • …
    • 962 → 9³ + 6³ + 2³ = 729 + 216 + 8 = 953 < 962
    • 963 → 9³ + 6³ + 3³ = 729 + 216 + 27 = 972 > 963
      Yani 962, kübik özü (953) sayının kendisinden (962) küçük olan en büyük 3 basamaklı sayıdır.
  3. Toplamı Bulma

    • Bu iki sayının toplamı: 105 + 962 = 1067

Cevap: 1067

@Gg_12

Üç Basamaklı Sayıların “Kübik Özü” ve Karşılaştırma Sorusu

Soru (Görseldeki Metin):
Üç basamaklı bir abc doğal sayısı için abc’nin “kübik özü” şu şekilde tanımlanıyor:

a^3 + b^3 + c^3

Örneğin, 123 sayısının kübik özü

1^3 + 2^3 + 3^3 = 36

olarak bulunuyor. Buna göre:
• Kübik özü, sayı değerinden büyük olan en küçük üç basamaklı sayı,
• Kübik özü, sayı değerinden küçük olan en büyük üç basamaklı sayı,

bu iki sayının toplamı kaçtır?


İçindekiler

  1. Kübik Özü Tanımı ve Temel Bilgiler
  2. Üç Basamaklı Sayılarda İnceleme Yöntemleri
  3. Adım Adım Çözüm Stratejisi
  4. Kübik Özü Sayısından Büyük Olan İlk Üç Basamaklı Sayının Belirlenmesi
  5. Kübik Özü Sayısından Küçük Olan Son (En Büyük) Üç Basamaklı Sayının Belirlenmesi
  6. Örnek Hesaplamalar Tabloları
  7. Her İki Sayının Toplamı ve Sonuç
  8. Ek Bilgiler: Armstrong Sayıları ve İlgili Kavramlar
  9. Soru Çözümünün Kısa Özeti
  10. Kaynaklar ve Öneriler

1. Kübik Özü Tanımı ve Temel Bilgiler

Bir sayının “kübik özü”, o sayının rakamlarının ayrı ayrı küplerinin toplanmasıyla elde edilir. Eğer sayıyı \overline{abc} biçiminde ifade edersek:

  • a = yüzler basamağındaki rakam (1’den 9’a kadar değer alabilir),
  • b = onlar basamağındaki rakam (0’dan 9’a kadar değer alabilir),
  • c = birler basamağındaki rakam (0’dan 9’a kadar değer alabilir).

Bu durumda kübik öz şu şekilde hesaplanır:

k = a^3 + b^3 + c^3

Bu çalışmada üç basamaklı sayıları (100’den 999’a kadar) inceliyoruz. Hem a hem de b, c doğal sayılar (rakamlar) olacak şekilde, sayının büyüklüğü ile kübik özünün büyüklüğü arasında karşılaştırma yapıyoruz.


2. Üç Basamaklı Sayılarda İnceleme Yöntemleri

Üç basamaklı sayılar 100’den başlayıp 999’a kadar gitmektedir. Elimizde iki temel kıstas var:

  1. Kübik özü, sayının kendisinden büyük olan üç basamaklı sayılar.
  2. Kübik özü, sayının kendisinden küçük olan üç basamaklı sayılar.

Sorumuz özel olarak:

  • Kübik özü kendisinden büyük olan üç basamaklı sayıların en küçüğünü bulmak,
  • Kübik özü kendisinden küçük olan üç basamaklı sayıların en büyüğünü bulmak
    ve bu iki sayının toplamını sormaktadır.

Bu tip kıyaslamalar, çoğunlukla “Armstrong/Amstrong sayılar” (rakamlarının küpleri toplamı kendisine eşit olanlar) veya çeşitli sayısal özellikler içeren soruların içerisine girer. Ancak burada denkliğe değil, büyüklük/küçüklük ilişkisine bakıyoruz.


3. Adım Adım Çözüm Stratejisi

  1. Kriter Belirleme:

    • Bir sayının kübik özü > sayının kendisi olmalı (k > n).
    • Bir sayının kübik özü < sayının kendisi olmalı (k < n).
  2. Tanımlı Aralık: 100 ≤ abc ≤ 999.

  3. İlk Kriter (k > n) için En Küçük abc:

    • 100’den başlayarak sırasıyla a^3 + b^3 + c^3 değerini hesaplayıp, ilk kez bu toplamın sayının kendisinden büyük olduğunu gördüğümüz anda duracağız.
  4. İkinci Kriter (k < n) için En Büyük abc:

    • 999’dan geriye doğru sırasıyla a^3 + b^3 + c^3 değerini test edip, ilk kez bu toplamın sayının kendisinden küçük olduğunu gördüğümüz sayıyı bulacağız.
  5. Son İşlem: Bulduğumuz iki sayıyı toplayacağız ve verilen çoktan seçmeli şıklardan birine denk getirerek soruyu cevaplayacağız.


4. Kübik Özü Sayısından Büyük Olan En Küçük Üç Basamaklı Sayının Belirlenmesi

4.1. 100’den İtibaren Hesaplamalar

Aşağıda, n sayısı için k = a^3 + b^3 + c^3 ifadesiyle bir tablo yaparak ilk birkaç sayıyı test edelim:

Sayı (n) a b c Kübik Öz (k = a³ + b³ + c³) Karşılaştırma (k ? n)
100 1 0 0 1 k=1 < 100
101 1 0 1 2 k=2 < 101
102 1 0 2 1 + 0 + 8 = 9 9 < 102
103 1 0 3 1 + 0 + 27 = 28 28 < 103
104 1 0 4 1 + 0 + 64 = 65 65 < 104
105 1 0 5 1 + 0 + 125 = 126 126 > 105

Tablodaki son satıra bakıldığında, 105 sayısının kübik özü 1^3 + 0^3 + 5^3 = 126 çıkmakta ve 126, 105’ten büyüktür. Bu da 105 için “kübik özü sayıyı geçer” koşulunun sağlandığı anlamına gelir.

Daha küçük bir üç basamaklı sayı (yani 100, 101, 102, 103, 104) bu özelliği sağlamamaktadır (onların hepsinin kübik özü kendi sayılarından küçüktür). Dolayısıyla,
kendisinden büyük kübik öze sahip en küçük üç basamaklı sayı = 105.


5. Kübik Özü Sayısından Küçük Olan En Büyük Üç Basamaklı Sayının Belirlenmesi

Bu kez 999’dan geriye doğru test ederek, kübik özünün sayısından küçük olduğu ilk değeri buluşumuz gerekiyor. İleriye doğru yapmak yerine bazı kestirimlerle en üst sayılardan başlıyoruz:

  1. 999:

    • Rakamlar: a=9, b=9, c=9
    • k = 9^3 + 9^3 + 9^3 = 3 \times 729 = 2187
    • 2187 > 999, dolayısıyla “k < n” koşulu sağlanmaz.
  2. 998:

    • k = 9^3 + 9^3 + 8^3 = 729 + 729 + 512 = 1970 > 998 (koşul sağlanmaz).
  3. 997:

    • k = 9^3 + 9^3 + 7^3 = 729 + 729 + 343 = 1801 > 997 (koşul sağlanmaz).
  4. … Bu şekilde bir dizi sayı aynı şekilde incelenince göreceğiz ki 990’larda da kübik özün oldukça yüksek olması muhtemeldir.

    • 990: 9^3 + 9^3 + 0^3 = 729 + 729 + 0 = 1458 > 990.
  5. İlk azalma işareti

    • Rakamları oldukça büyük olan 989, 988 gibi sayılarda da toplam yine büyüktür. Fakat “9” ve “6” rakamları gibi değerleri denediğimizde 6^3=216 ile 9^3=729 arasında bir fark oluşabilir.
  6. 960:

    • k = 9^3 + 6^3 + 0^3 = 729 + 216 + 0 = 945
    • 945 < 960. Bu “k < n” koşulu sağlanmış oldu ve 960 için kübik özü (945) sayının kendisinden küçük. Acaba 960’tan daha büyük ve yine kübik özü kendisinden küçük bir sayı var mı diye incelemeye devam etmemiz gerekir.
  7. 961:

    • k = 9^3 + 6^3 + 1^3 = 729 + 216 + 1 = 946 < 961
    • Bu da koşulu sağlar. 961 sayısı 960’tan daha büyüktür ve kübik özü (946) yine sayısından küçüktür.
  8. 962:

    • k = 9^3 + 6^3 + 2^3 = 729 + 216 + 8 = 953 < 962
    • Bu da koşulu sağlar, hatta 962 > 961 olduğu için daha büyük bir sayı bulduk.
  9. 963:

    • k = 729 + 216 + 27 = 972 > 963
    • 972, 963’ten büyük olduğu için 963 bu koşulu sağlamaz. Dolayısıyla 963’te “k < n” bozuldu.

Bu gözlemlere göre, 962 sayısı “kübik özü sayıyı geçmiyor (953 < 962)” koşulunu sağlayan ve 963’ten itibaren tekrar koşul bozulduğu için en büyük üç basamaklı sayıdır.

Dolayısıyla,
kendisinden küçük kübik öze sahip en büyük üç basamaklı sayı = 962.


6. Örnek Hesaplamalar Tabloları

Aşağıdaki tablolar, kriterleri daha net pekiştirmek için sunulmuştur.

6.1. 100’den 110’a Kadar Kübik Öz Karşılaştırması

n a b c Kübik Öz (k) k ? n
100 1 0 0 1 1 < 100
101 1 0 1 1 + 0 + 1 = 2 2 < 101
102 1 0 2 1 + 0 + 8 = 9 9 < 102
103 1 0 3 1 + 0 + 27 = 28 28 < 103
104 1 0 4 1 + 0 + 64 = 65 65 < 104
105 1 0 5 1 + 0 + 125 = 126 126 > 105
106 1 0 6 1 + 0 + 216 = 217 217 > 106
107 1 0 7 1 + 0 + 343 = 344 344 > 107
108 1 0 8 1 + 0 + 512 = 513 513 > 108
109 1 0 9 1 + 0 + 729 = 730 730 > 109
110 1 1 0 1 + 1 + 0 = 2 2 < 110

Buradan 105’in, “kübik özü sayıdan büyük” ifadesini ilk sağlayan üç basamaklı değer olduğu net anlaşılıyor.

6.2. 960’tan 970’e Kadar Kübik Öz Karşılaştırması

n a b c Kübik Öz (k) k ? n
960 9 6 0 729 + 216 + 0 = 945 945 < 960
961 9 6 1 729 + 216 + 1 = 946 946 < 961
962 9 6 2 729 + 216 + 8 = 953 953 < 962
963 9 6 3 729 + 216 + 27 = 972 972 > 963
964 9 6 4 729 + 216 + 64 = 1009 1009 > 964
965 9 6 5 729 + 216 + 125 = 1070 1070 > 965
… … …
969 9 6 9 729 + 216 + 729 = 1674 1674 > 969
970 9 7 0 729 + 343 + 0 = 1072 1072 > 970

Bu tabloda görüldüğü gibi 962, “kübik özü sayıdan küçük” ifadesini sağlayan en büyük (960’tan sonra gelen) üç basamaklı sayıdır.


7. Her İki Sayının Toplamı ve Sonuç

  • Kübik özü sayısından büyük olan en küçük 3 basamaklı sayı = 105
  • Kübik özü sayısından küçük olan en büyük 3 basamaklı sayı = 962

Bu iki sayının toplamı:

105 + 962 = 1067

Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı 1067’dir.


8. Ek Bilgiler: Armstrong Sayıları ve İlgili Kavramlar

  • Armstrong (Narcissistic) Sayılar: Rakamlarının küpü toplamı doğrudan sayının kendisine eşit olan sayılardı. Örneğin, 153 sayısı bir Armstrong sayıdır çünkü 1^3 + 5^3 + 3^3 = 153.
  • Bu soruda ise doğrudan eşitlik değil, “büyük olma” veya “küçük olma” durumlarını incelediğimiz için Armstrong sayı kavramı bir referans noktası oluşturur. Özellikle 370, 371, 407 gibi rakamlarının küplerinin toplamına eşit olan sayılar, k = n durumunu temsil eder.
  • Fakat soru, $k$’nın $n$’den hem büyük hem de küçük olma hallerini ayrı ayrı istediğinden, Armstrong sayılar tam ortada kalmaktadır.

Örneğin:

  • 370 sayısında 3^3 + 7^3 + 0^3 = 27 + 343 + 0 = 370. Burada k = n olur.
  • Bizim aradığımız ise k > n ve k < n durumları.

9. Soru Çözümünün Kısa Özeti

  1. Kübik öz: a^3 + b^3 + c^3.
  2. Aranan ilk değer (k > n): 100’den başlayarak hesaplandığında 105 sayısında kübik öz (126) ilk kez sayıyı aşıyor.
  3. Aranan ikinci değer (k < n): 999’dan geriye test edildiğinde 962 sayısının kübik özünün (953) ondan küçük olduğu, sonraki bir adımda (963) artık kübik öz sayıyı geçmeye başladığı görüldü.
  4. Toplam: 105 + 962 = 1067.

Soruda belirtilen şıklar içerisinden bu 1067 değeri, problem metninin cevabı olarak karşımıza çıkar.


10. Kaynaklar ve Öneriler

  1. “Armstrong Sayıları ve Uygulamaları”, çeşitli lise matematik kitabı ek okuma kaynakları.
  2. “Sayı Kuramı Problemleri” – Üniversitelerin giriş düzeyi ders kaynakları.
  3. Basic programlama dilleriyle (Python vb.) a^3 + b^3 + c^3 testleri yaparak 100–999 aralığını hızlı tarama örnekleri.

Bu tip küplere dair problemler, farklı bakış açıları ve yeni nesil soru formatlarıyla TYT-AYT, SAT vb. sınavlarda sıkça karşılaşılan bir konudur.


Cevap:

Kübik özü kendisinden büyük olan en küçük üç basamaklı sayı (105) ile kübik özü kendisinden küçük olan en büyük üç basamaklı sayının (962) toplamı: 105 + 962 = 1067.

@anonymous13