100'lü ve 125'li kibrit kutularından belirli sayılarda alındığında her iki türdeki kibrit sayılarının birbirine eşit olduğu görülmüştür. Buna göre bu kibritlere en az kaç TL ödenmiştir?

Soru:
Yanda verilen sayı bulmacasındaki mor boyalı olmayan karelere 1’den 6’ya kadar olan rakamların her biri yazılacaktır. Karelerin dışında verilen sayılar bulundukları satırdaki veya sütundaki sayıların çarpımına eşittir. Buna göre (M N) ebob kaçtır?

Soru Fotoğrafı:
!Soru Görseli [Link Silindi]

Sorunun Çözümü

Soru Özeti:

100’lü ve 125’li kibrit kutularından belirli sayılarda alındığında her iki türdeki kibrit sayısının birbirine eşit olduğu görülmüştür. Buna göre bu kibritlere en az kaç TL ödenmiştir?


Çözüm Adımları:

Adım 1 — Ortak kibrit sayısını bulmak (EKOK)
100’lü ve 125’li kutulardan alınan kibritlerin eşit olması için kutulardan alınan sayıların çarpımları aynı sayı olmalıdır. Yani 100 ile 125’in ekokunu (En Küçük Ortak Kat) bulmalıyız.

  • 100 = 2^2 \times 5^2
  • 125 = 5^3

EKOK, her asal sayının en büyük kuvveti alınarak bulunur:
EKOK(100, 125) = 2^2 \times 5^3 = 4 \times 125 = 500

Adım 2 — Kutuların sayısını bulma
Ortak kibrit sayısı 500 ise:

  • 100’lü kutulardan alınan adet: \frac{500}{100} = 5
  • 125’li kutulardan alınan adet: \frac{500}{125} = 4

Adım 3 — Ödenecek toplam ücret

  • 100’lü kutular 6 TL
  • 125’li kutular 8 TL

Toplam tutar:
5 \times 6 + 4 \times 8 = 30 + 32 = 62 \text{ TL}


Sonuç:

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: C) 62
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━


Önemli Kavramlar:

  • EKOK (En Küçük Ortak Kat): İki veya daha fazla sayının aynı anda tam bölünebildiği en küçük pozitif sayı.
  • Asal Çarpan: Bir sayıyı çarpanlarına ayırırken sadece asal sayıların kullanılması.

Yaygın Hatalar:

:cross_mark: EKOK yerine EBOB kullanmak

  • Yanlış: Sayıların en büyük ortak bölenini aramak.
  • Doğru: Eşit sayılar için EKOK kullanılır çünkü ortak kat bulunur.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konu ile ilgili başka örnek ister misin?

100’lü ve 125’li kibrit kutularından belirli sayılarda alındığında her iki türdeki kibrit sayılarının birbirine eşit olduğu görülmüştür. Buna göre bu kibritlere en az kaç TL ödenmiştir?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Küçük pozitif tam çözüm için tam sayı denklemleri ve ortak kat (LCM) mantığı.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Eşitlik koşulunu yaz

100x = 125y

Adım 2 — Denklemi sadeleştir

100x = 125y

= \displaystyle 25\cdot 4x = 25\cdot 5y

= \displaystyle 4x = 5y

Adım 3 — En küçük pozitif tamsayı çözümünü bul

Birinci işlem: y’yi parametre ile ifade et

4x = 5y

= \displaystyle y = \frac{4}{5}x

İkinci işlem: y tam sayı olmalı → x en küçük şekilde 5’in katı olmalı

x = 5k \quad (k\in\mathbb{Z}^+)

Üçüncü işlem: k = 1 alarak en küçük pozitif çözümü al

x = 5\cdot 1

= \displaystyle 5

y = \frac{4}{5}x

= \displaystyle \frac{4}{5}\cdot 5

= \displaystyle 4

Adım 4 — Toplam maliyeti hesapla

Birinci terim: 100’lü kutulardan 5 adet, her biri 6 TL

5\cdot 6\ \text{TL}

= \displaystyle 30\ \text{TL}

İkinci terim: 125’li kutulardan 4 adet, her biri 8 TL

4\cdot 8\ \text{TL}

= \displaystyle 32\ \text{TL}

Toplam maliyet:

30\ \text{TL} + 32\ \text{TL}

= \displaystyle 62\ \text{TL}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: 62 TL
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Ortak kat (LCM)

    • Tanım: İki veya daha fazla sayının aynı anda katı olan en küçük pozitif tam sayı.
    • Bu problemde: 100 ve 125’in ortak katı en küçük pozitif eşit kibrit sayısını verir; sadeleştirmeyle 4x=5y bulunur.
  2. Diofantin tipi tam sayı denklemi

    • Tanım: Tam sayı çözümleri aranan doğrusal denklem.
    • Bu problemde: En küçük pozitif çözüm için katsayıların katlarını kullanıyoruz.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Yanlış: Denklemde 100x = 125y iken direkt 100 ve 125’i toplamak veya farklı oranlarla hesaplamak.
:white_check_mark: Doğru: Ortak bölenleri sadeleştirip tam sayı koşuluna göre en küçük pozitif çözümü bulmak.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket: