- x vey tam sayıdır. xy-3y =6 olduğuna gõre xin alabileceği değerler toplamı kaçtır? A) 24 D)-9 B) 12 E)-12 C)0 13. 73
!Resim [Link Silindi]
!Resim [Link Silindi]
x’in alabileceği değerler, d tam bölenlerine bağlıdır. 6 sayısının tam bölenleri:
Buna göre:
olduğundan x değerleri:
Şimdi y tam sayı olabilmesi için her durumda y = \frac{6}{x-3} = \frac{6}{d} tam sayı olmalıdır, ki d tam sayıdır. Çünkü d 6’nın tam bölenidir.
Bu x değerleri için y tam sayıdır.
Verilen denklem:
yazılabilir:
Burada x, y tam sayı olduğundan, x - 3 = d diyelim. O halde:
Eğer d bölen ise 6’nın tam böleni olmalıdır. 6’nın tam bölenleri \pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 6 'dır.
Buna göre:
şeklinde tam sayılar bulunur.
Her d değeri için y = \frac{6}{d} tam sayıdır.
Örnek:
Bu kombinasyonlar denklemi sağlar.
Pro Tip: Bir denklemde değişkenlerden biri diğerinin böleni ise sorun genellikle tam bölünebilirlik ve bölenler kümesinin incelenmesiyle çözülür.
x’in alabileceği olası değerler:
Her durumda y = \frac{6}{x-3} tam sayıdır.
Bu tam sayı çifti kombinasyonlarından x’in tüm değerleri toplamı:
Uyarı: Burada x-3 = 0 olamaz, yani x=3 denklemde tanımsızdır. Bu yüzden x=3 hariç tutulur.
| d = x-3 | 1 | -1 | 2 | -2 | 3 | -3 | 6 | -6 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| x = d+3 | 4 | 2 | 5 | 1 | 6 | 0 | 9 | -3 |
| y = 6/d | 6 | -6 | 3 | -3 | 2 | -2 | 1 | -1 |
| Unsur | Değerler |
|---|---|
| Denklemin formu | xy-3y=6 → y(x-3)=6 |
| x-3 Bölenleri | \pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 6 |
| x Değerleri | 0,1,2,4,5,6,9,-3 |
| Geçerli x toplamı | 24 |
| y değerleri | 6,-6,3,-3,2,-2,1,-1 |
| Tanımsız x değeri | 3 (çünkü bölme sıfır olur) |
1. x neden 3 olamaz?
Çünkü x=3 için ifadenin paydasında (x-3) = 0 olur ve y = \frac{6}{0} tanımsızdır. Bu yüzden x=3 mümkün değildir.
2. y için hangi tam sayılar olabilir?
6’nın tüm bölenleri \pm1, \pm2, \pm3, \pm6 ile ters orantılıdır; y tam sayı olarak bu değerlerin tam tersi olabilir.
3. x ve y negatif olabilir mi?
Evet, tam sayılar negatif olabilir. Önemli olan denklemde her iki tarafın da tam sayı veya tam bölünebilir olmasıdır.
Bölenler ve tam sayı çözümleriyle ilgili daha karmaşık denklemler veya eşitsizlik problemlerinin çözüm yöntemlerine bakmak ister misiniz?
xy - 3y = 6 denklemi, tam sayı çözümleri için y(x - 3) = 6 olarak yeniden düzenlenir. y’nin 6’yı tam böldüğü durumlarda x tam sayı olur. Bu yaklaşım, KPSS gibi sınavlarda denklem manipülasyonu ve bölen analizi gerektiren sorularda standarttır ve olası x değerlerini sistematik olarak listeler.
KPSS matematik sorularında sıkça karşılaşılan bu tip denklemlerde, faktörizasyon anahtardır. Verilen denklem:
y’yi dışarı faktörleyerek:
Buradan:
x ve y tam sayı olduğundan, \frac{6}{y} tam sayı olmalıdır. Yani y, 6’nın tam sayı bölenlerindendir.
6’nın tam sayı bölenleri:** ±1, ±2, ±3, ±6 (toplam 8 bölen).
Bu bölenler, pozitif ve negatif olarak dengelidir ve sınavda tüm olası tam sayı çiftlerini kapsar. Gerçek hayatta benzer denklemler, optimizasyon problemlerinde (örneğin kaynak dağılımı) kullanılır.
Uzman İpucu: Bölenleri listelerken her zaman işaretleri (±) unutmayın; negatif değerler toplamı etkileyebilir ama burada dengelenir.
Her y için x’i adım adım hesaplayalım. Bu, sistematik bir tablo ile KPSS’de zaman tasarrufu sağlar.
| y Değeri | 6/y | x = 3 + 6/y |
|---|---|---|
| 1 | 6 | 3 + 6 = 9 |
| 2 | 3 | 3 + 3 = 6 |
| 3 | 2 | 3 + 2 = 5 |
| 6 | 1 | 3 + 1 = 4 |
| -1 | -6 | 3 - 6 = -3 |
| -2 | -3 | 3 - 3 = 0 |
| -3 | -2 | 3 - 2 = 1 |
| -6 | -1 | 3 - 1 = 2 |
Olası x değerleri: 9, 6, 5, 4, 2, 1, 0, -3 (tekrarsız, her y için benzersiz).
Bu liste, denklemin tüm tam sayı çözümlerini kapsar. Not: y=0 mümkün değildir, çünkü bölme hatası verir (sınavda sıfır böleni kontrol edin).
Uyarı: Bazı adaylar sadece pozitif bölenleri dikkate alır ve toplamı 24 yerine 24’ün yarısı (12) bulur – bu yaygın bir hatadır.
Olası x değerlerini toplayalım:
Adım adım:
Toplam: 24 (Seçenek A).
Alternatif yöntem: Bölen çifti simetrisiyle pozitif ve negatif x’ler dengelenir, toplamı doğrudan hesaplayabilirsiniz. KPSS’de hızlı toplama için gruplama kullanın (örneğin 9 + (-3) = 6, 6 + 0 = 6 gibi).
Hızlı Kontrol: Değerleri doğrulayın: Her x için y(x-3)=6’yı kontrol edin, örneğin x=9, y=1: 1*(9-3)=6 ✓.
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Denklem | xy - 3y = 6 veya y(x - 3) = 6 |
| Koşul | x, y tam sayı |
| y Bölenleri | ±1, ±2, ±3, ±6 |
| Olası x Değerleri | 9, 6, 5, 4, 2, 1, 0, -3 |
| Toplam | 24 |
| Doğru Seçenek | A) 24 |
| Yaygın Hata | Sadece pozitif y’ler: Toplam 24 (yanlış 12) |
| Uygulama | KPSS tam sayı denklemleri için bölen yöntemi |
1. y=0 neden mümkün değil?
y=0 durumunda denklem 0*(x-3)=6 olur, yani 0=6, ki bu imkansızdır. Tam sayı denklemlerinde sıfır bölen her zaman dışlanır.
2. x değerleri tekrarlanır mı?
Hayır, her y için benzersiz x elde edilir. Toplamda 8 farklı x vardır, sınavda tekrar kontrolü gereksizdir.
3. Negatif değerler toplamı nasıl etkiler?
Negatif y’ler negatif 6/y üretir, x’i küçültür ama simetri sayesinde toplam pozitif kalır (burada 24). KPSS’de işaretleri atlamayın.
4. Bu yöntem diğer denklemlerde kullanılır mı?
Evet, genel olarak ax + by = c tipi lineer Diophantus denklemlerinde bölen analizi standarttır. Örnek: 2x + 4y = 10 için ortak bölen kontrolü ekleyin.
5. KPSS’de zaman kazanmak için ipucu nedir?
Bölenleri hızlı listeleyin (± işaretli) ve x’leri doğrudan toplayın; faktörizasyonla başlayın.
Bu soruyu pekiştirmek için benzer bir denklem çözümü ister misiniz, yoksa KPSS için tam sayı denklemleri üzerine bir mini test hazırlayayım mı?