10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 94 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Yüzyıllar içinde dilde meydana gelen değişimin sebepleriyle ilgili görüşlerinizi açıklayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Metinler ve haritalar incelendiğinde Türk dilinin 11. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar yaşadığı değişimin temel sebepleri şu şekilde özetlenebilir:

  • Coğrafi Değişim ve Göçler: 11. yüzyılda Karahanlılar döneminde Orta Asya’da kullanılan Türkçe, Türk boylarının batıya göç etmesi ve Anadolu’yu yurt edinmesiyle farklı diyalektlere ve yazı dillerine ayrılmıştır.
  • Kültürel ve Dini Etkileşim: İslam kültürünün benimsenmesiyle birlikte Arap dili ve edebiyatı ile Farsça unsurlar Türkçeyi etkilemeye başlamıştır. Zamanla edebi dilde Arapça ve Farsça kökenli sözcük sayısı artmıştır.
  • Siyasi Gelişmeler ve Sınırların Genişlemesi: Haritalarda görüldüğü üzere küçük bir beylikten imparatorluğa dönüşen Osmanlı Devleti’nin çok kültürlü yapısı, bürokrasi ve edebiyatta daha süslü, ağır bir dil anlayışının gelişmesine yol açmıştır.

Soru 2

Çalışmadan faydalanarak Necâti’nin yaşadığı dönemin dil anlayışıyla ilgili çıkarımlarınızı açıklayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

  1. yüzyıl Divan edebiyatı şairi olan Necâtî Bey, Yunus Emre’nin sade halk Türkçesi anlayışı ile Bâkî’nin 16. yüzyıldaki Klasik Osmanlı Türkçesi (ağdalı/sanatlı dil) arasındaki geçiş döneminde yaşamıştır:
  • Dil Yapısı: Dönemin dil anlayışında Farsça ve Arapça tamlamalara, divan şiiri geleneklerine yer verilirken bir yandan da Türkçenin öz yapısı korunmaya çalışılmıştır.
  • Mahallileşme ve Deyimler: Necâtî Bey ve çağdaşları, Arapça-Farsça etkisindeki edebi dile Türkçenin atasözlerini, deyimlerini ve halk söyleyişlerini ekleyerek dilin yerlileşmesine ve zenginleşmesine katkı sağlamıştır.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 93 · :blue_book: Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 95 →