10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 80 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Geçmişten günümüze geleneklerin değişim ve dönüşüm sürecinin milletlerin tarih sahnesinde kalıcılığına etkisi ne olmuştur? Önceki öğrenmelerinizden ve toplumsal yaşantınızdan faydalanarak metindeki fikirlerle bağlantı kurunuz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Gelenekler, zaman içerisinde toplumun değişen ihtiyaçlarına uyum sağlayabildiği ölçüde milletlerin tarih sahnesindeki varlığını ve kalıcılığını güvence altına alır. Metinde de ifade edildiği gibi, yeni durumlar karşısında gelişme gösteren ve kendini yenileyen gelenekler ait oldukları toplumları günümüze taşımış; bu esnekliği gösteremeyenler ise zamanla yok olmuştur. Toplumsal yaşantımızda da kültürel değerlerin özünü kaybetmeden yaşatılması, millî kimliğin sürekliliği açısından hayati bir role sahiptir.

Çıkarım ve kontrol: Metindeki “Bu kabiliyete sahip gelenekler, ait oldukları milletleri tarih sahnesine çıktıkları zamandan günümüze ulaştırmıştır” yargısından hareketle toplumsal devamlılık ilişkisi kurulmuştur.


Soru 2

Bilim ve teknolojinin etkisiyle değişen geleneklerin gelecekte hangi biçimlerde görülebileceğine yönelik tahminlerinizi yazınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Bilim ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte geleneksel uygulama ve aktarım biçimleri dijital ortamlara taşınmaktadır. Gelecekte yüz yüze yapılan kutlama, paylaşım ve haberleşme geleneklerinin sanal platformlar, sanal gerçeklik uygulamaları ve çevrim içi ağlar üzerinden sürdürüleceği tahmin edilebilir. Sözlü ve yazılı kültür unsurları da yapay zekâ ve dijital arşivler vasıtasıyla korunup yenilenerek geleceğe aktarılacaktır.

Çıkarım ve kontrol: Teknolojinin dünyayı küçültmesi bağlamından yola çıkılarak geleceğe dönük mantıklı ve tutarlı tahminler sıralanmıştır.


Soru 3

Metinde “geleneklerin bozulması veya değiştirilmesi” üzerine yapılan çalışmaların asıl amacının ne olduğuna dair çıkarımlarınızı yazınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Metne göre bu çalışmaların temel amacı; gelenekleri doğrudan bozmak, tahrip etmek veya biçimlerini kullanarak muhtevalarını değiştirip başka kültürlere sızmak, nüfuz etmek ve toplumlar üzerinde sempati yaratarak yönlendirme sağlamaktır.

Çıkarım ve kontrol: Metindeki “kültürlere sızma ve nüfuz etme, sempati yaratma hedeflerine dönüktür” cümlesi doğrudan kanıt olarak kullanılmıştır.


Soru 4

Sözlü ve yazılı geleneklerin değişim ve dönüşüme karşı dirençlerini karşılaştırarak hangi geleneğin değişim ve dönüşüme daha açık olduğunu nedenleriyle yazınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Sözlü gelenekler, yazılı geleneklere kıyasla değişim ve dönüşüme daha açıktır. Çünkü sözlü kültür ürünleri zihinsel hafızaya ve kulaktan kulağa aktarıma dayandığından; anlatanın tutumuna, yöresel farklara ve zamanın şartlarına göre kolayca değişebilir veya farklı biçimler (varyantlar) kazanabilir. Yazılı gelenekler ise metinleşerek kayıt altına alındığı için özgün yapısını daha uzun süre korur ve değişime karşı daha yüksek bir direnç gösterir.

Çıkarım ve kontrol: İki aktarım ortamının (sözlü ve yazılı bağlam) yapısal özellikleri karşılaştırılarak gerekçeli sonuca ulaşılmıştır.


Soru 5

Sözlü gelenek unsurlarının korunmasında gençlere düşen sorumlulukları değerlendirerek bu sorumluluklar hakkındaki görüşlerinizi gerekçeleriyle ifade ediniz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Gençler, sözlü gelenek unsurlarını öğrenmek, araştırmak, özelliklerini tespit ederek bu değerlerin yaşatılmasını ve yeni nesillere aktarılmasını sağlamakla sorumludur. Metinde de vurgulandığı üzere, gelenekleri öğrenip geleceğe aktarmak bugünkü neslin sonraki kuşaklara olan borcudur. Gençlerin dijital ve modern imkânları kullanarak kültürel unsurları güncellemesi, kültürün kopukluğa uğramadan devam etmesini sağlayacaktır.

Çıkarım ve kontrol: Metnin son bölümünde yer alan gençlere ve aydınlara yönelik sorumluluk yükleyen yargılar değerlendirilerek görüş sunulmuştur.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 79 · :blue_book: Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 81 →