Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
“Kaç Yerinden” (eleştiri), “Halide Edip” (biyografi/monografi) ve “Halikarnas Balıkçısı” (otobiyografi/portre) metinlerinin karşılaştırılması:
-
Dönem özellikleri:
- Kaç Yerinden: Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında sanat ve edebiyat eleştirisi anlayışını yansıtır.
- Halide Edip: Millî Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi yazarının hayatı ile edebî çevresini ele alır.
- Halikarnas Balıkçısı: Cumhuriyet Dönemi deniz edebiyatı ve Anadoluculuk/Mavi Hümanizma çizgisini yansıtır.
-
Gerçeklik:
- Kaç Yerinden: Eser değerlendirmesine dayalı nesnel ve öznel yargılardan oluşan eleştirel gerçeklik.
- Halide Edip: Belgeler ve tanıklıklarla desteklenen tarihî biyografik gerçeklik.
- Halikarnas Balıkçısı: Yazarın kendi yaşam deneyimlerine ve kişisel anılarına dayanan gerçeklik.
-
İçerik:
- Kaç Yerinden: Bir edebî eserin veya sanatçının güçlü ve zayıf yönlerinin tahlili.
- Halide Edip: Halide Edip Adıvar’ın doğumu, eğitimi, edebi eserleri ve mücadelesi.
- Halikarnas Balıkçısı: Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın yaşam serüveni, sanatı ve Bodrum yılları.
-
Tür:
- Kaç Yerinden: Eleştiri (öğretici metin).
- Halide Edip: Biyografi / Monografi (öğretici metin).
- Halikarnas Balıkçısı: Otobiyografi / Edebî Portre (öğretici/edebî metin).
-
Dil ve anlatım:
- Kaç Yerinden: Açıklayıcı ve tartışmacı anlatım biçimi, terim ağırlıklı dil.
- Halide Edip: Üçüncü tekil kişi ağzıyla yazılmış, nesnel ve açık dil.
- Halikarnas Balıkçısı: Birinci tekil kişi ağzıyla yazılmış, öznel, betimleyici ve coşkulu dil.
Metinler tür, içerik ve anlatım özellikleri yönünden tablodaki ölçütlere göre karşılaştırılmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Verilen cümle numaralarının Venn şemasında ait oldukları metin türlerine göre dağılımı:
-
Kaç Yerinden (Eleştiri): I, IV
- I: Edebiyat, sanat veya düşünce ürünlerinin olumlu veya olumsuz özelliklerini ortaya çıkarmayı amaçlar.
- IV: Bir sanatçıya ve onun eserlerine yönelik değerlendirme yazılarıdır.
-
Halide Edip (Biyografi): II (Şemada örnek olarak verilmiştir)
- II: Kişilerin yaşamlarının kronolojik sıralamaya uygun anlatıldığı metinlerdir.
-
Halikarnas Balıkçısı (Otobiyografi / Edebî Metin Nitelikleri): III, VI, VII, VIII
- III: Yaşanmış ya da yaşanabilecek olayların kurgulandığı edebî bir türdür.
- VI: Olay, kişiler, zaman ve mekân unsurlarına bağlı olarak yazılır.
- VII: Açık iletilerin yanı sıra örtük iletiler de barındırabilir.
- VIII: Gerçek ile kurgunun iç içe girebildiği metinlerdir.
-
Kesişim Alanı (Öğretici Metinlerin Ortak Özelliği): V (Şemada örnek olarak verilmiştir)
- V: Verilen bilgiler, birtakım belgelere dayandırılır ve kanıtlanabilir.
Metinlerin türsel nitelikleri gözetilerek eleştiriye özgü ifadeler “Kaç Yerinden”, biyografiye özgü ifadeler “Halide Edip”, edebî/kurgusal ögeler barındıran ifadeler “Halikarnas Balıkçısı” kümesine ve ortak öğretici nitelikler kesişim kümesine yazılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 291 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 293 →