Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Salur Kazan, beylerinden ayrılmayıp ava birlikte devam ettiğinde bireysel gösteriş yerine Oğuz boyunun birlik ve beraberliği ön plana çıkar. Tehlikeler karşı ortak hareket edilir, av bir dayanışma şölenine dönüşür.
Çözüm kontrolü: Bu senaryoda tek başına kahramanlık gösterme motifi yerini topluluk dayanışmasına bırakır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Lala Kılbaş, Salur Kazan’ın peşinden gittiğinde Kazan Han zor durumda kaldığında ona destek olur. Lalalık makamının getirdiği tecrübe ve koruyuculuk görevi sahada fiilen gerçekleşmiş olur.
Çözüm kontrolü: Yardımcı kahraman ve sadık öğütçü tipi olayların akışını doğrudan etkiler.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Salur Kazan ejderhayı tek başına öldüremediğinde oba merkezine dönüp diğer Oğuz beylerini toplar. Ortak bir strateji geliştirilerek ejderha üzerine hep birlikte gidilir.
Çözüm kontrolü: Mağlubiyet sonrası pes etmeme, akılcı hareket etme ve ortak mücadele teması işlenir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Lala Kılbaş’ın “Ejderhanın üzerine gitme” uyarısını dikkate alan Salur Kazan, doğrudan saldırmak yerine bekle-gör taktiği uygular ve ejderhanın zayıf anını kollar.
Çözüm kontrolü: Genç kahramanın cesareti ile tecrübeli lalanın temkinli tutumu dengelenir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Metinlerin belirlenen ölçütlere göre karşılaştırılması:
-
Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürdüğü Boy:
- Tema: Cesaret ve kahramanlık
- Konu: Salur Kazan’ın olğanüstü bir yaratıkla mücadelesi
- Yazılma Amacı: Türk boylarının yiğitlik değerlerini aktarmak
- Yapı Unsurları ve Anlatıcı: Nazım-nesir karışık; olay ve kahraman odaklı; ozan/üçüncü kişi anlatıcı
- Dil ve Anlatım: Yalın, akıcı, yineleme ve ikilemelerle desteklenmiş destansı dil
-
Mai ve Siyah:
- Tema: Hayal-hakikat çatışması
- Konu: Ahmet Cemil’in edebî hayalleri ile gerçek hayatın katı gerçekleri
- Yazılma Amacı: Dönem aydınının iç dünyasını ve düş kırıklıklarını işlemek
- Yapı Unsurları ve Anlatıcı: Roman kurgusu; mekân ve şahıs kadrosu geniş; hâkim/ilahi anlatıcı
- Dil ve Anlatım: Süslü, imgesel, Servetifünun edebî anlayışına uygun ağır roman dili
-
Küçük Ağa:
- Tema: Bağımsızlık ve Millî Mücadele
- Konu: İstanbullu Hoca’nın Anadolu’daki direniş sürecinde geçirdiği zihniyet değişimi
- Yazılma Amacı: Millî Mücadele ruhunu ve halkın var olma çabasını aktarmak
- Yapı Unsurları ve Anlatıcı: Dönemsel ve tarihsel roman yapısı; 3. kişi anlatıcı
- Dil ve Anlatım: Açık, anlaşılır, dönemin toplumsal atmosferini yansıtan canlı dil
-
Balıkçı:
- Tema: Geçim sıkıntısı ve yaşam mücadelesi
- Konu: Yoksul bir balıkçının doğayla ve hayatla mücadelesi
- Yazılma Amacı: Sosyal gerçekliği şiirsel biçimde görünür kılmak
- Yapı Unsurları ve Anlatıcı: Manzum hikâye kurgusu; olay örgülü şiir yapısı; 3. kişi anlatıcı
- Dil ve Anlatım: Realist, betimleyici ve sade şiir dili
Çözüm kontrolü: Dört farklı metin türü (destanımsı hikâye, Servetifünun romanı, Millî Mücadele romanı, manzum hikâye) temel ölçütler doğrultusunda tutarlı şekilde karşılaştırılmıştır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Karşılaştırılan metinler, yazıldıkları dönemlerin zihniyetini ve mensup oldukları edebî türlerin imkânlarını yansıtmaktadır. Dede Korkut hikâyesinde toplumsal kahramanlık ve sözlü gelenek öne çıkarken, Servetifünun dönemine ait Mai ve Siyah bireysel hayal kırıklıklarını işler. Küçük Ağa toplumsal var oluş mücadelesini tarihsel bağlamda ele alırken, Balıkçı ise halkın sosyoekonomik sıkıntılarını manzum hikâye biçiminde sunar. Bu durum Türk edebiyatının konu, tema ve anlatım teknikleri bakımından zengin çeşitliliğini göstermektedir.
Çözüm kontrolü: Karşılaştırmalı analizden hareketle genel bir çıkarım ve değerlendirme yapılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 261 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 263 →