10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Sayfa 17-18’deki koşuk ile Ziya Gökalp’in “Lisan” şiirinin belirlenen ölçütlere göre karşılaştırılması ve izlenen yolun açıklanması.

Örnek cevap / çözüm yolu

  • İçerik:
    • Koşuk: Doğa sevgisi, baharın gelişi, aşk ve yiğitlik gibi duyuşsal ve somut temaları işler.
    • Lisan: Türk dilinin sadeleştirilmesi, yabancı kelimelerin yerine Türkçe karşılıkların seçilmesi ve halkın söz varlığının esas alınması fikrini işler.
  • Dönem:
    • Koşuk: İslamiyet öncesi Türk edebiyatı (Sözlü Dönem).
    • Lisan: Millî Edebiyat Dönemi.
  • Üslup:
    • Koşuk: Öz Türkçe kelimeler, dörtlük nazım birimi, hece ölçüsü ve coşkulu bir anlatım.
    • Lisan: Sade Türkçe, dörtlük nazım birimi, hece ölçüsü ve öğretici (didaktik) bir anlatım.
  • Açık ve Örtük İletiler:
    • Koşuk: Açık ileti doğanın canlılığı; örtük ileti insanın doğayla bütünleşme isteğidir.
    • Lisan: Açık ileti Türkçenin korunması gereği; örtük ileti millî kimliğin ancak dil bilinciyle yaşatılabileceğidir.

İzlenen Yol ve Gerekçesi:
Metinlerin yazıldığı dönemin tarihsel ve kültürel bağlamı dikkate alınmış, dil özellikleri ve temaları karşılaştırılarak doğrudan metin içi çıkarımlarda bulunulmuştur.

Soru 2

Sözlü gelenekle ilgili genel yargıların ve çıkarımların yazılması.

Örnek cevap / çözüm yolu

  • Sözlü gelenek ürünleri yazının bulunmadığı veya yaygınlaşmadığı dönemlerde toplumsal hafızada yaşatılmıştır.
  • Anlatımda yalın, somut ve halkın günlük konuşma diline ait kelimeler kullanılmıştır.
  • Şiirler çoğunlukla kopuz eşliğinde söylenmiş; hece ölçüsü ve dörtlük birimi sayesinde akılda kalıcılık sağlanmıştır.
  • Toplumun ortak duygularını, doğa gözlemlerini ve yaşam mücadelesini yansıtan temalar öne çıkmaktadır.

Edebi metinlerin dönemsel özelliklerinden ve biçimsel yapılarından hareketle genellemelere ulaşılmıştır.

Soru 3

Koşuk ve Lisan şiirlerinin içeriğine uygun görsel tercihlerinin gerekçelendirilmesi.

Örnek cevap / çözüm yolu

  • Koşuk için: Yeşeren ağaçlar, açan çiçekler ve coşkun akan bir dere kenarında kopuz çalan bir ozan görseli seçilebilir. Gerekçesi: Koşuğun ana teması bahar coşkusu ve doğa sevgisidir.
  • Lisan için: Elinde açık bir Türkçe sözlük tutan ve insanlara hitap eden bir yazar görseli tercih edilebilir. Gerekçesi: Şiirde dilde sadeleşme ve düşüncenin açıkça aktarılması fikri savunulmaktadır.

Metinlerin temaları ile görsel unsurlar arasında doğrudan anlamsal bir bağ kurulmuştur.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 23 · :blue_book: Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 25 →