Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Fablı mesneviden ayıran en önemli iki özellik:
- Mesneviler binlerce beyitten oluşabilen uzun manzum kurgularken fabllar genellikle kısa ve kişileştirme/konuşturma sanatlarına dayalı metinlerdir.
- Fabllarda kahramanlar çoğunlukla insan dışı varlıklar (hayvanlar, bitkiler) iken mesnevilerde kahramanlar genellikle insanlardır.
Fabl ile şiir arasındaki benzerliklerden ikisi:
- İki türün de nazım (ölçülü, kafiyeli veya serbest dize) biçiminde yazılabilmesi.
- İki türde de ahenk unsurları (ölçü, kafiye, redif) ile söz sanatlarının kullanılması.
Fabl ile roman arasındaki farklılıklardan ikisi:
- Fablların kahramanları çoğunlukla sembolik hayvanlar veya bitkilerdir; romanların kahramanları ise insan karakterlerdir.
- Fabllar kısa olup sonunda açık bir ahlak dersi (hisse) verir; romanlar ise geniş zaman ve mekânda gelişen karmaşık olay örgülerini işler.
Fabl ile masal arasındaki benzerliklerden ikisi:
- İki metin türünde de olağanüstü ögeler ile teşhis ve intak sanatları yer alır.
- İkisinde de yer ve zaman ögeleri genellikle belirsizdir ve eğiticilik/öğüt verme amacı taşırlar.
Fablı öğretici metinlerden ayıran iki özellik:
- Fablın kurgusal (sanatsal) bir olay örgüsüne ve sembolik kahraman kadrosuna sahip olması.
- Öğretici metinlerin doğrudan bilgi sunmasına karşılık fablın teşhis ve intak vasıtasıyla örtük/simgesel bir ders (hisse) çıkarmayı hedeflemesi.
Fablı destandan ayıran iki özellik:
- Destanlar bir milletin derin tarihi ve toplumsal olaylarını (savaş, göç) konu alırken fabllar evrensel ahlaki dersleri işler.
- Destanlarda milli kahramanlar ve toplumlar yer alırken fabllarda insan dışı sembolik canlılar yer alır.
Çözüm kontrolü
Şemada yer alan altı başlığın her biri için istenen ikişer özellik; metin türü, kahraman kadrosu, biçimsel yapı ve amaç bakımından 10. sınıf müfredatı kavramlarıyla açıklanmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Aslan:
- Fablda aslanın ön plana çıkan özelliklerinden ikisi: Fiziksel olarak güçlü/baskın olması ve gücünü diğer hayvanlar üzerinde zorbalıkla kullanması.
- Aslanın temsil ettiği değer/değerler: Kaba kuvvet, zorbalık ve kontrolsüz güç.
Tavşan:
- Fablda tavşanın ön plana çıkan özelliklerinden ikisi: Zeki/kurnaz olması ve aklını kullanarak güçlü rakibini alt edebilmesi.
- Tavşanın temsil ettiği değer/değerler: Akıl, pratik zekâ ve cesaret.
Av Hayvanları:
- Fablda av hayvanlarının ön plana çıkan özelliklerinden ikisi: Çaresiz olmaları ve aslanın koyduğu kurallara çaresizce boyun eğmeleri.
- Av hayvanlarının temsil ettiği değer/değerler: Mazlumluk, zayıflık ve itaatkârlık.
Çözüm kontrolü
“Aslan ve Av Hayvanları” fablındaki karakterlerin ön plana çıkan özellikleri ve temsil ettikleri sembolik değerler metnin bağlamına uygun olarak çözümlenmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 217 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 219 →