Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
a) Görsellerin tamamı Türk destan kültürünün unsurlarını barındırmakla birlikte, özellikle sol alt (kurt/gökbörü motifi) ve sağ alt (yayı ve oklarıyla Türk alp kahramanı) görseller Oğuz Kağan Destanı’nın içeriğini doğrudan yansıtmaktadır. Tüm görseller de seçilebilir.
b) Gerekçe:
- Sol alt görsel: Destanda Oğuz Kağan’a ve ordusuna yol gösteren ışık içinden çıkan “Gökbörü” (Kutsal Kurt) motifini simgelemektedir.
- Sağ alt görsel: Destanın başkahramanı Oğuz Kağan’ın “alp” tipini, gücünü ve destandaki temel simgelerden olan ok ve yay motifini temsil etmektedir.
- Üstteki görseller: Türk boylarının göçebe yaşamını, otağ kültürünü ve atlı savaşçı yapısını (Oğuz yurdunu) tamamlayan mekân unsurlarıdır.
Çözüm kontrolü
Görseller destandaki mitolojik ögeler (bozkurt), kahraman tipi (alp) ve yaşam alanı (otağ, bozkır) bağlamında incelenmiştir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
- Saklap yerine “Pusu / Gözcü”: Saklap isminin saklamak, gözetlemek işleviyle bağlantısından hareketle bu kahramana “Gözcü” veya “Kollayan” diyebilirdim.
- Karluk yerine “Karer / Karkaan”: Destanda karda kaldığı için bu ismi alan kahramana, doğa şartlarına dayanıklılığını vurgulamak için “Kardelen” veya “Buzalp” adını verebilirdim.
- Kalaç yerine “Kalaç / Geçkalan”: “Kal ve aç kal” ifadesinden türeyen bu isim yerine “Sabır” ya da “Geriye Kalan” adını tercih edebilirdim.
Çözüm kontrolü
Destandaki olay-isim ilişkisi (etimolojik/işlevsel adlandırma) dikkate alınarak mantıksal gerekçeler sunulmuştur.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Oğuz Kağan Destanı günümüzde yazılsaydı ya da söylenseydi şu değişiklikler olurdu:
- Anlatıcı ve Bağlam: Sözlü gelenek anlatıcısının (ozan/baksı) yerini dijital medya, görsel yayıncılık veya modern roman/senaryo anlatıcısı alırdı.
- Zaman ve Mekân: Belirsiz bozkır mekânı ve eski zaman kavramı günümüzün küresel şehirlerine, dijital evrenlerine ya da uzay çağı bağlamına taşınabilirdi.
- Motifler ve Dil: Ok-yay veya at gibi ögelerin yerini ileri teknoloji araçları alabilir; dil günümüz Türkiye Türkçesi ile ifade edilirdi.
Çözüm kontrolü
Metin türü, anlatıcı değişimi ve çağdaş bağlam dikkate alınarak tutarlı çıkarımlar yapılmıştır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Günümüzde bir destan yazacak olsaydım Milli Mücadele, 15 Temmuz direnişi veya büyük doğal afetlerdeki toplumsal dayanışma ve birlik ruhunu konu edinirdim.
Gerekçe: Destanlar, bir milletin kaderini değiştiren, var olma mücadelesini simgeleyen ve toplumsal hafızada derin iz bırakan olağanüstü olaylar üzerine kurulur. Günümüzde de milleti bir arada tutan ve ortak dayanışmayı gösteren bu tür tarihi kırılmalar destan teması olmaya en uygun konulardır.
Çözüm kontrolü
Destan türünün “toplumsal derin etki uyandırma” niteliğine uygun bir tema seçilmiş ve gerekçelendirilmiştir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
- Zaman Açısından: “Bu çağda”, “bir gün”, “yine günlerden bir gün” gibi ifadeler zamanın belirsiz olduğunu gösterir. Zihnimde tarihin çok eski, masalsı ve mitolojik bir dönemini (efsanevi zamanı) canlandırmaktadır.
- Mekân Açısından: “Bu yerde”, “bir büyük orman”, “Oğuz yurdu” ifadeleri ise sınırları net çizilmemiş, doğayla iç içe, bakir, geniş ve heybetli bir coğrafyayı hayal ettirmektedir.
Bu kalıplaşmış ifadeler anlatıma masalsı bir atmosfer katmakta ve olayın tarihsel gerçeklikten ziyade destansı evrende geçtiğini hissettirmektedir.
Çözüm kontrolü
İfadeler destanın zaman ve mekân unsurlarının belirsizliği, mitolojik atmosfer yaratma işlevi yönünden açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 179 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 181 →