Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Okuma öncesi tahminlerim:
- Destanın eski bir Türk hakanının savaşlarını ve kahramanlıklarını anlattığını düşünüyordum.
- Efsanevi yaratıklar ve mucizevi olayların yer alacağını tahmin ediyordum.
Okuma sonrası tespitlerim:
- Oğuz Kağan’ın doğumu, mucizevi büyümesi, canavarı (Kıyant) öldürmesi ve hakan oluşu anlatılmaktadır.
- Gökbörü (kurt), ışık, ağaç kovuğu, ok ve yay gibi önemli Türk destan motifleri metinde yer almaktadır.
- Oğuz Kağan’ın yurdu çocukları (Bozoklar ve Üçoklar) arasında paylaştırarak cihan hâkimiyeti ülküsünü gerçekleştirdiği görülmektedir.
Destan metnindeki olay akışı ve ifadeler bu çıkarımları desteklemektedir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Okuma öncesinde destanı sadece bir kahramanlık hikâyesi olarak düşünmüştüm. Ancak okuma sonrasında metinde Türk devlet yönetimi anlayışı, cihan hâkimiyeti ülküsü ve kozmolojik motiflerin (ışık, gökbörü, ok-yay) ne kadar baskın olduğunu fark ettiğimi arkadaşlarımla paylaştım.
Görseldeki sözlü paylaşım yönergesine uygun olarak çıkarımlar ifade edilmiştir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
- Oğuz Kağan’ın doğumu: Oğuz Kağan’ın doğması ve kısa sürede mucizevi şekilde büyümesi.
- Canavarı öldürmesi: Halkı rahatsız eden tek boynuzlu canavarı (Kıyant) avlayıp öldürmesi.
- Evlilikleri ve çocukları: Gökten inen ışık içindeki kızla ve ağaç kovuğundaki kızla evlenmesi; altı oğlunun doğması.
- Hükümdarlığını ilan etmesi: Hakanlığını ilan ederek etraftaki hükümdarlara elçiler göndermesi ve itaat istemesi.
- Gökbörü öncülüğünde seferler: Önlerine düşen gök yeleli kurdun rehberliğinde seferler düzenlemesi.
- Cihan hâkimiyeti: Savaşlar kazanarak sınırlarını genişletmesi ve büyük bir imparatorluk kurması.
- Yurdunu oğullarına paylaştırması: Uluğ Türük’ün rüyası üzerine ok ve yayı buldurup yurdu Bozoklar ve Üçoklar arasında paylaştırması.
- Oğuz Kağan’ın şölen vermesi: Büyük bir kurultay ve şölen düzenleyerek tahtını ve devletini oğullarına devretmesi.
Olay örgüsü destandaki kronolojik gelişime uygun sıralanmıştır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Destandaki motifler (ışık, gökbörü, ağaç, ok-yay, rüya) olayların yönünü belirler ve ilahi bir meşruiyet sağlar. Örneğin Gökbörü (kurt) ordunun önünde yol göstererek zafer kazanılmasında rehberlik eder; ışık ve ağaç kutsal eş seçimini simgeler; rüya ve ok-yay ise devletin gelecekteki paylaşımını ve düzenini (töre) şekillendirir.
Destan türünün anlatıcı ve bağlam özelliklerine uygun olarak motiflerin işlevi açıklanmıştır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Günümüzde destandaki gibi mitolojik ve olağanüstü olaylar (ışık içinden kız çıkması, gökbörünün yol göstermesi vb.) aynen yaşanamaz. Ancak destanın temelinde yer alan vatan sevgisi, liderlik anlayışı, birlik beraberlik duygusu ve coğrafi hâkimiyet mücadelesi bugün de farklı biçimlerde devam etmektedir.
Metnin yazıldığı dönemin bağlamı ile günümüz koşulları karşılaştırılarak mantıksal çıkarım yapılmıştır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Oğuz Kağan Destanı, Türk milletinin köken, devlet anlayışı, cihan hâkimiyeti ülküsü ve toplumsal değerlerini yansıtan en önemli sözlü kültür ürünlerinden biridir. Türk boylarının (Bozoklar, Üçoklar, Karluklar vb.) adlarının ve teşkilat yapısının kökenlerini açıklaması açısından tarihî ve kültürel bir hafıza niteliği taşır.
Türk edebiyatı ve kültürü açısından metin türü ve tema bağlamında değerlendirme yapılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 168 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 170 →