Soru 1
Videoda geçen “bize kim olduğumuzu fısıldayan hikâyeler” sözüyle ne anlatılmak istenmiştir? Düşüncelerinizi yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Bu sözle; destan, efsane, masal ve hikâye gibi anlatıların bir toplumun tarihî hafızasını, millî kimliğini, kültürünü ve ortak değerlerini kuşaktan kuşağa aktardığı anlatılmak istenmiştir. Anlatılar, bireylere hangi köklerden geldiklerini ve ortak aidiyet duygularını hatırlatan birer kültürel aynadır.
Çözümün gerekçesi: Metindeki ifade, anlatıların toplumsal kimlik ve kültür taşıyıcılığı işlevini mecazlı bir dille vurgulamaktadır.
Soru 2
Hikâye anlatma geleneğinin kültürümüze katkıları hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Örnek cevap / çözüm yolu
Hikâye anlatma geleneği, ana dilimizin zenginleşmesine ve korunmasına katkı sağlar. Toplumsal ahlak, yardımlaşma ve kahramanlık gibi milli-manevi değerlerin aktarılmasını kolaylaştırır. Ayrıca kuşaklar arasında bağ kurarak ortak bir kültür ve tarih bilinci oluşturur.
Çözümün gerekçesi: Sözlü kültür geleneği hem dilin hem de toplumsal değerlerin yaşatılmasında temel rol oynar.
Soru 3
Anlatı geleneğinin yüzyıllar boyunca devam etmesinin sebepleri neler olabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
İnsanların geçmiş tecrübelerini ve değerlerini aktarma ihtiyacı, yazının yaygınlaşmadığı dönemlerde sözlü iletişimin gücü, anlatıların sürükleyici ve eğitici yapısı ile toplulukları bir arada tutma işlevi bu geleneğin yüzyıllar boyunca yaşamasını sağlamıştır.
Çözümün gerekçesi: Sözlü anlatının işlevselliği, estetik değeri ve toplumsal ihtiyaçlara cevap vermesi geleneğin sürekliliğini açıklamaktadır.
Soru 4
Bir sözlü edebiyat ürününün hangi millete ait olduğu nasıl belirlenebilir? Görüşlerinizi açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Sözlü edebiyat ürününün dili, kullandığı motifler (kurt, ağaç, ışık vb.), işlediği konu, coğrafi mekânlar, tarihî şahsiyetler ve yansıttığı yaşam tarzı (göçebe/yerleşik hayat, inançlar) incelenerek ürünün hangi millete ait olduğu belirlenebilir.
Çözümün gerekçesi: Edebi metinler oluştukları kültürün, dilin ve coğrafyanın somut izlerini taşır.
Soru 5
Aşağıdaki şemada boş bırakılan yerleri neden-sonuç bağlamında Oğuz Kağan Destanı’na uygun olacak şekilde tamamlayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
-
1. Satır:
- Neden: Ormandaki gergedanın (canavarın) insanlara, sürülere zarar vermesi ve avları yemesi.
- Sonuç: Oğuz Kağan’ın gergedanla mücadele etmesi.
-
2. Satır:
- Neden: İdil Nehri’ni geçmek istemeleri.
- Sonuç: Ağaçlardan sal yapılarak suyun karşı tarafına geçilmesi.
-
3. Satır:
- Neden: Bir beyin yürüyüş sırasında geride/geç kalması.
- Sonuç: Oğuz Kağan’ın yanındaki beylerden birine “Kalaç” adını vermesi.
-
4. Satır:
- Neden: Oğuz Kağan’ın cihan hâkimiyeti anlayışıyla yurt sınırlarını genişletmek istemesi.
- Sonuç: Oğuz Kağan’ın akınlar düzenlemesi.
-
5. Satır:
- Neden: Oğuz Kağan’ın yaşlanması ve ülkeyi adaletli bir şekilde oğulları arasında bölüştürmek istemesi.
- Sonuç: Oğuz Kağan’ın ülkeyi oğulları arasında paylaştırması.
Çözümün gerekçesi: Oğuz Kağan Destanı’ndaki olay örgüsü ve metinde geçen etimolojik/tarihî motifler neden-sonuç ilişkisine uygun olarak eşleştirilmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 164 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 166 →