Soru 1
Kaynak C ve Kaynak Ç’den hareketle Osmanlı Devleti’ndeki önemli isyanların hangi üç temel sorundan kaynaklandığını belirleyerek bu sorunları açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Osmanlı Devleti’nde bu dönemde ortaya çıkan isyanların temelinde üç ana yapısal sorun bulunmaktadır:
- Askerî ve Disiplin Sorunları: Kapıkulu Ocaklarına kanuna aykırı şekilde asker alınması, askerî disiplinin bozulması, kışla yaşamından uzaklaşılması ve ordunun siyasete müdahale eder hâle gelmesi.
- Ekonomik ve Mali Sorunlar: Ulufelerin zamanında ödenememesi veya ayarı düşük (mağşuş/züyuf) akçe ile ödenmesi, cülus ve sefer bahşişlerinin hazineye getirdiği ağır yük ile bütçe açıklarının büyümesi.
- Yönetimsel ve Siyasi Sorunlar: Merkezi otoritenin zayıflaması, üst kademelerde liyakatsizlik ve iltimasın yaygınlaşması, devlet adamlarının ve saray çevrelerinin kendi çıkarları doğrultusunda ocak mensuplarını kışkırtması.
Çözüm açıklaması: Tarihsel belgeler ve kronolojik süreç incelendiğinde, askerî bozulmanın ekonomik krizlerle birleştiği ve yönetimdeki otorite boşluğu sebebiyle toplumsal/başkent isyanlarına dönüştüğü açıkça görülmektedir.
Soru 2
Tablo 3.6 ve Kaynak D’den hareketle Osmanlı ekonomisine ilişkin hangi çıkarımlara ulaşılabilir? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Sunulan veri ve kaynaklardan hareketle Osmanlı ekonomisi hakkında şu temel çıkarımlara ulaşılır:
- Mali Denge ve Bütçe Bozulmuştur: Gelirlerin giderleri karşılayamaması sonucu devlet hazinesinde ciddi açıklar meydana gelmiştir.
- Para Değeri ve Alım Gücü Düşmüştür: Akçenin içerdiği değerli maden oranının düşürülmesi (tağşiş yapılması), piyasada paranın değer kaybetmesine ve enflasyona sebep olmuştur.
- Askerî Harcamalar Hazineyi Zorlamıştır: Kapıkulu asker sayısının artmasıyla birlikte sürekli ödenmesi gereken ulufe ve cülus bahşişleri devlet bütçesi üzerinde sürdürülemez bir yük oluşturmuştur.
Çözüm açıklaması: Savaşların uzaması ve ganimet gelirlerinin azalmasıyla birleşen mali kriz, devletin para politikalarında zorunlu ayarlamalara gitmesine ve ekonomik istikrarsızlığın derinleşmesine yol açmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 272 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 274 →