Soru 1
Bu şiirlerden çıkarılabilecek en kapsamlı yargılar nelerdir? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Fuzuli ve Karacaoğlan’ın şiirleri (Kaynak A ve Kaynak B), yazıldıkları dönemin toplumsal ve idari yapısını yansıtan birer edebî ve tarihî kaynaktır. Fuzuli’nin dizesinde rüşvetin yaygınlaşması ve devlet kurumlarında adalet mekanizmasının aksaması dile getirilmiştir. Karacaoğlan’ın dizesinde ise toplumsal düzeyde ahlaki çözülme, haksız kazanç ve kul hakkı ihlalleri eleştirilmektedir. Bu iki metinden çıkarılabilecek en kapsamlı yargı; Osmanlı Devleti’nde zamanla hem idari mekanizmada rüşvet ve yozlaşmanın arttığı hem de toplumsal yapıda ahlaki değerlerin zayıflayarak adalet anlayışının zedelendiğidir.
Çözüm kontrolü
Verilen tarihî kaynaklardaki ifadeler doğrudan incelenmiş; rüşvet ve haksız kazanç vurgularından hareketle devlet yönetimi ve toplum hayatındaki değişim ve bozulmalar kanıtlarıyla açıklanmıştır.
Soru 2
Osmanlı Devleti’nde meydana gelen kuraklık ve aşırı soğukların yol açtığı yoksulluk, aşırı fiyat artışları ve kıtlık gibi olumsuzluklar toplum hayatını nasıl etkilemiştir? Beyin fırtınası tekniğini kullanarak sınıfta arkadaşlarınızla tartışınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Tarih şeridindeki kronoloji incelendiğinde; 16. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan kuraklık ve aşırı soğuklar tarımsal üretimi ciddi oranda düşürmüştür. Bu durum kıtlığa, gıda maddelerinde aşırı fiyat artışlarına ve devletin buğday ihracatını yasaklamasına yol açmıştır. Kırsal kesimde geçim imkânı azalan halk yoksullaşmış, ekonomik ve sosyal dengeler bozulmuştur. Bu olumsuzluklar 16. yüzyılın sonlarında Anadolu’da Celâli İsyanları’nın ortaya çıkmasında doğrudan etkili olmuş; göçlere, asayiş bozukluklarına ve üretim-tüketim zincirinin kırılmasına neden olmuştur.
Çözüm kontrolü
Tarih şeridindeki iklim olayları (kuraklık, su baskını, soğuklar) ile ekonomik ve sosyal sonuçlar (ihracat yasağı, Celâli İsyanları) arasında neden-sonuç ilişkisi ve kronolojik bağlantı kurulmuştur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 269 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 271 →