10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 251 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Soru: Aşağıdaki alana merkez ve taşra teşkilatları ile ordu teşkilatı arasındaki yönetim organizasyonunu, asker yetiştirme ve dirlik dağıtımı ilişkilerini gösteren bir zihin haritası çiziniz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Osmanlı merkez, taşra ve ordu teşkilatları arasındaki yönetim, asker yetiştirme ve dirlik dağıtımı ilişkisini gösteren zihin haritası kurgusu:

OSMANLI YÖNETİM VE ORDU ORGANİZASYONU

  • 1. MERKEZ TEŞKİLATI VE KAPIKULU ORDUSU

    • Yönetim: Padişah ve Divan-ı Hümayun (Merkezî otorite ve karar mekanizması).
    • Asker Yetiştirme: Devşirme sistemi ve Acemi Oğlanlar Ocağı.
    • Ordu Yapısı: Kapıkulu Askerleri (Piyadeler: Yeniçeriler vb.; Süvariler: Sipahiler vb.). Hazine’den üç ayda bir ulufe maaşı alırlar.
  • 2. TAŞRA TEŞKİLATI VE DİRLİK (TIMAR) SİSTEMİ

    • Yönetim: Eyalet (Beylerbeyi), Sancak (Sancakbeyi), Kaza ve Köy (Kadı / Subaşı).
    • Dirlik Dağıtımı: Miri arazilerin gelirlerine göre Has, Zeamet ve Tımar olarak yöneticilere ve askerlere tahsis edilmesi.
    • Asker Yetiştirme: Dirlik sahiplerinin topladıkları vergi gelirleri karşılığında beslemekle yükümlü olduğu cebelü (atlı eyalet askerleri).
  • 3. YÖNETİM - ORDU - EKONOMİ İLİŞKİSİ (Süreklilik ve Değişim)

    • Finansman: Merkez ordusu doğrudan devlet hazinesinden beslenirken, taşra ordusu (Tımarlı Sipahiler) dirlik gelirleriyle hazineye yük olmadan yetiştirilir.
    • Güvenlik ve Üretim: Tımar sistemi sayesinde taşrada hem tarımsal üretimde süreklilik denetlenir hem de iç güvenlik ve eyalet ordusu hazır tutulur.

Çözüm-kontrol açıklaması

Zihin haritası oluşturulurken Osmanlı Devleti’nin merkezî yapısı ile taşradaki dirlik (tımar) düzeninin ordu besleme ve yönetimdeki rolü arasındaki neden-sonuç bağları temel alınmıştır. Merkezde devşirme kökenli Kapıkulu birlikleri yer alırken, taşrada dirlik gelirleriyle yetiştirilen Tımarlı Sipahiler devletin askerî ve idarî gücünü tamamlar.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 250 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 252 →