Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
XVI. yüzyıl sonunda Osmanlı devlet yönetiminde ve saray teşkilatında belirgin değişimler yaşanmıştır. Tarihî kaynak metinlerinden ve görsel kanıtlardan hareketle bu dönemde ortaya çıkan temel değişimler ve nedenleri şu şekilde açıklanabilir:
- Veraset Sistemindeki Değişim (Ekber ve Erşed Usulü):
- Değişim: Tahta geçişte babadan oğula geçiş usulü yerine, hanedanın en yaşlı ve en olgun (ekber ve erşed) erkek üyesinin tahta geçmesi esası getirilmiştir.
- Nedeni: Şehzadeler arasındaki taht kavgalarını ve kardeş katli uygulamasını sona erdirerek veraset belirginliğini sağlamak.
- Sancağa Çıkma Usulünün Kaldırılması ve Kafes Sistemi:
- Değişim: III. Mehmet Dönemi’nde şehzadelerin sancaklara idareci olarak gönderilmesi uygulamasına son verilmiş, şehzadelerin sarayda ikamet ettiği kafes usulüne geçilmiştir.
- Nedeni: Şehzadelerin eyaletlerde askerî ve siyasi güç kazanarak isyan etmesini veya taht mücadelesine girmesini engellemek.
- Yönetim Mekanizmasında Merkezî Aktörlerin Etkisinin Artması:
- Değişim: Sancak tecrübesi olmadan genç yaşta tahta çıkan sultanların döneminde saray bürokrasisi, valide sultanlar ve saray görevlileri karar alma süreçlerinde daha etkin hâle gelmiştir.
- Nedeni: Devlet tecrübesinden yoksun yetişen padişahların ortaya çıkardığı yönetim boşluğu ve saray içi iktidar mücadeleleri.
Çözüm kontrolü
Metin ve kaynak analiz edilerek değişimler tespit edilmiş; neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde 10. sınıf müfredatına uygun tarihî kanıtlarla açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 247 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 249 →