10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 222 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Osmanlı Devleti’nin Memlûk Devleti’ni hâkimiyeti altına almasının ve Afrika’da yürüttüğü faaliyetlerin siyasi, askerî ve ekonomik etkileri nelerdir? Açıklayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Metindeki tarihî kaynaklar ve minyatür (Görsel 3.6) incelendiğinde, Mısır Seferi (1517 Ridaniye Savaşı) ve sonrasında Afrika’da yürütülen faaliyetlerin sonuçları şu şekilde gruplandırılabilir:

1. Siyasi Etkiler:

  • Egemenlik Alanı ve Kurumsal Değişim: Suriye, Mısır, Hicaz (Mekke ve Medine) ve Yemen Osmanlı egemenliğine girmiştir. İlerleyen süreçte Cezayir, Tunus, Trablusgarp ve 1578 Vadisseyl Savaşı ile Fas Osmanlı himayesini kabul etmiştir.
  • Halifelik ve Liderlik: Kutsal kentlerin anahtarlarının teslim edilmesiyle halifelik anlayışı Osmanlılara geçmiş, Osmanlı sultanları tüm İslam dünyasının koruyucusu konumuna gelmiştir. Devlet yönetiminde şer’i hukuk anlayışı daha fazla öne çıkmıştır.
  • Kıtadaki Diplomasi: Mali ve Nijerya bölgesindeki Bornu, Gao ve Sonray sultanlıkları İstanbul ile münasebet kurarak Osmanlı halifesi adına hutbe okutmaya başlamış, medeniyet havzaları arasında güçlü siyasi bağlar kurulmuştur.

2. Askerî Etkiler:

  • Sömürgecilikle Mücadele: Cezayir Beylerbeyi Ramazan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu örneğinde olduğu gibi, Kuzey Afrika’da askerî varlık gösterilerek İspanyol ve Portekiz krallıklarının Afrika’daki sömürgeci ilerleyişine engel olunmuştur.
  • Bölge Halkının ve Yolların Korunması: Askerî tedbirlerle Katolik Hristiyan baskısına karşı bölgedeki Müslüman halk korunmuş, Sahra içlerine uzanan tarihi kervan yollarının askerî güvenliği sağlanmıştır.

3. Ekonomik Etkiler:

  • Hazinenin Büyümesi ve Ticaret Yolları: Dünya ticaretinin en önemli güzergâhları ve Akdeniz ticareti Osmanlı denetimine girmiştir. Devlet gelirleri katlanmış, dolan ihtiyat hazinesi I. Süleyman (Kanuni) dönemindeki büyük fetih hareketlerinin iktisadi kanıtı ve kaynağı olmuştur.
  • Ticari İlişkiler ve Köleliğin Önlenmesi: Afrika’nın iç bölgelerine gıda ve dokuma ürünleri gönderilerek karşılıklı ticaret geliştirilmiş, bölgede köleleşmenin önüne geçilmiştir.

Çözüm kontrolü

Metinlerde yer alan kronolojik süreç, neden-sonuç bağlamı ve tarihî kanıtlar doğrultusunda siyasi, askerî ve ekonomik etkiler eksiksiz biçimde sınıflandırılarak açıklanmıştır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 221 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 223 →