Soru 1
Osmanlı Devleti’nin Memlûk Devleti’ni hâkimiyeti altına almasının ve Afrika’da yürüttüğü faaliyetlerin siyasi, askerî ve ekonomik etkileri nelerdir? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Metindeki tarihî kaynaklar ve minyatür (Görsel 3.6) incelendiğinde, Mısır Seferi (1517 Ridaniye Savaşı) ve sonrasında Afrika’da yürütülen faaliyetlerin sonuçları şu şekilde gruplandırılabilir:
1. Siyasi Etkiler:
- Egemenlik Alanı ve Kurumsal Değişim: Suriye, Mısır, Hicaz (Mekke ve Medine) ve Yemen Osmanlı egemenliğine girmiştir. İlerleyen süreçte Cezayir, Tunus, Trablusgarp ve 1578 Vadisseyl Savaşı ile Fas Osmanlı himayesini kabul etmiştir.
- Halifelik ve Liderlik: Kutsal kentlerin anahtarlarının teslim edilmesiyle halifelik anlayışı Osmanlılara geçmiş, Osmanlı sultanları tüm İslam dünyasının koruyucusu konumuna gelmiştir. Devlet yönetiminde şer’i hukuk anlayışı daha fazla öne çıkmıştır.
- Kıtadaki Diplomasi: Mali ve Nijerya bölgesindeki Bornu, Gao ve Sonray sultanlıkları İstanbul ile münasebet kurarak Osmanlı halifesi adına hutbe okutmaya başlamış, medeniyet havzaları arasında güçlü siyasi bağlar kurulmuştur.
2. Askerî Etkiler:
- Sömürgecilikle Mücadele: Cezayir Beylerbeyi Ramazan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu örneğinde olduğu gibi, Kuzey Afrika’da askerî varlık gösterilerek İspanyol ve Portekiz krallıklarının Afrika’daki sömürgeci ilerleyişine engel olunmuştur.
- Bölge Halkının ve Yolların Korunması: Askerî tedbirlerle Katolik Hristiyan baskısına karşı bölgedeki Müslüman halk korunmuş, Sahra içlerine uzanan tarihi kervan yollarının askerî güvenliği sağlanmıştır.
3. Ekonomik Etkiler:
- Hazinenin Büyümesi ve Ticaret Yolları: Dünya ticaretinin en önemli güzergâhları ve Akdeniz ticareti Osmanlı denetimine girmiştir. Devlet gelirleri katlanmış, dolan ihtiyat hazinesi I. Süleyman (Kanuni) dönemindeki büyük fetih hareketlerinin iktisadi kanıtı ve kaynağı olmuştur.
- Ticari İlişkiler ve Köleliğin Önlenmesi: Afrika’nın iç bölgelerine gıda ve dokuma ürünleri gönderilerek karşılıklı ticaret geliştirilmiş, bölgede köleleşmenin önüne geçilmiştir.
Çözüm kontrolü
Metinlerde yer alan kronolojik süreç, neden-sonuç bağlamı ve tarihî kanıtlar doğrultusunda siyasi, askerî ve ekonomik etkiler eksiksiz biçimde sınıflandırılarak açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 221 ·
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 223 →