10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 155 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

Bu etkinlik grubunuzla seçtiğiniz konu başlığına (Ordu, Hukuk veya Toprak) uygun olarak çoktan seçmeli sorular hazırlamayı ve sınıf içi bilgi yarışmasına katılmayı gerektirmektedir. Aşağıda seçilebilecek üç konuya ait örnek 4 soru ve cevap anahtarı sunulmuştur:

Ordu Sistemi Örnek Soruları:

  1. Osmanlı Devleti’nde Kapıkulu Ocağı’na asker yetiştirmek amacıyla uygulanan ve Hristiyan çocukların devlet hizmetine alınmasını esas alan sistem hangisidir?
    A) Tımar B) Devşirme C) İltizam D) Pencik E) Ahilik
    Cevap: B (Devşirme sistemi, kapıkulu ordusunun insan kaynağını oluşturan temel yöntemdir.)

  2. İlk düzenli Osmanlı kara ordusu hangi padişah döneminde “Yaya ve Müsellem” adıyla kurulmuştur?
    A) Osman Bey B) Orhan Bey C) I. Murad D) II. Murad E) Fatih Sultan Mehmed
    Cevap: B (Orhan Bey döneminde aşiret kuvvetlerinden düzenli orduya geçiş sağlanmıştır.)

  3. Dirlik sahiplerinin beslemekle yükümlü olduğu atlı askerlere ne ad verilir?
    A) Yeniçeri B) Cebeci C) Cebelü D) Topçu E) Azap
    Cevap: C (Tımarlı sipahilerin yetiştirdiği atlı askerlere cebelü denir.)

  4. Osmanlı askeri teşkilatında merkeze bağlı Kapıkulu Piyadeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
    A) Yeniçeriler B) Cebeciler C) Topçular D) Tımarlı Sipahiler E) Lağımcılar
    Cevap: D (Tımarlı sipahiler eyalet ordusu kapsamındadır.)

Çözüm Kontrolü: Sorular tarihî kaynak ve kronolojiye uygun hazırlanmalı; neden-sonuç ilişkisi ve çeldirici dengesi kontrol edilmelidir.

Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Osmanlı Devleti’nin ordu, hukuk ve toprak sistemlerine ilişkin temel kavramlar ve bulmaca çözümleri aşağıda listelenmiştir:

  1. Tımar: Mülkiyeti devlete ait olan mirî arazilerin gelirlerinin hizmet karşılığı görevlilere bırakılması sistemidir.
  2. Kadı: Osmanlı hukuk sisteminde şer’î ve örfî davalara bakan, adaleti sağlayan ve mülki idarede görev alan yargıçtır.
  3. Şer’i Hukuk: İslam kurallarına dayanan, fetva ve fıkıh ilkeleriyle biçimlenen hukuk dalıdır.
  4. Örfî Hukuk: Padişah fermanları ve geleneklere dayanan, şer’i hukuka aykırı olmamak kaydıyla oluşturulan hukuk kurallarıdır.
  5. Mirî Arazi: Mülkiyeti devlete, kullanım hakkı köylüye ait olan toprak türüdür.
  6. Yeniçeri: Kapıkulu Ocağı’nın en kalabalık piyade sınıfını oluşturan merkez askeridir.
  7. Kazasker: Divan-ı Hümayun’da büyük davalara bakan, kadı ve müderris tayinlerinden sorumlu adalet görevlisidir.

Çözüm Kontrolü: Kavramların tanımları tarihsel medeniyet ve devlet yapısı bağlamında doğru eşleştirilerek bulmaca kareleri doldurulmalıdır.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

Osmanlı Devleti’nde ordu, hukuk ve toprak sistemlerinin devletleşme süreciyle ilişkisini gösteren bilgi görseli (infografik) içeriği aşağıdaki yapıda planlanmalıdır:

  1. Toprak Sistemi (Ekonomik ve İdari Temel):

    • Mirî Arazi ve Tımar: Toprağın mülkiyetinin devlete ait olması feodal yapıların oluşmasını engellemiştir. Üretimde süreklilik sağlanmış, vergi toplama düzeni kurulmuştur.
  2. Ordu Sistemi (Askerî Güç ve Devletleşme):

    • Tımarlı Sipahiler ve Kapıkulu Ocağı: Tımar sistemi sayesinde devlete yük olmadan güçlü bir eyalet ordusu (cebelüler) yetiştirilmiştir. Devşirme ve Kapıkulu sistemi ise merkezî otoriteyi doğrudan padişaha bağlayarak profesyonel devlet ordusunu oluşturmuştur.
  3. Hukuk Sistemi (Toplumsal Düzen ve Adalet):

    • Şer’i ve Örfî Hukuk Bileşimi: Kadılık müessesesi merkezî otoritenin taşradaki adalet ve idare temsilcisi olmuştur. Adaletin sağlanması devletin toplumsal meşruiyetini ve sürekliliğini pekiştirmiştir.
  4. Neden-Sonuç ve Değişim-Süreklilik Yorumu:

    • Toprak düzeni orduyu beslemiş, ordu fetihlerle devleti büyütmüş, hukuk sistemi ise fethedilen alanlarda adalet ve düzeni tesis ederek beylikten devlete geçiş sürecini tamamlamıştır.

Çözüm Kontrolü: Hazırlanan görselde şema, metin ve tarihî kanıtlara yer verilmeli; karekoddaki bütünsel dereceli puanlama anahtarı kriterlerine uygun sunum yapılmalıdır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 154 · :blue_book: Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 156 →