10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 60 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Örnek cevap / çözüm yolu

Bir üçgenin taban uzunluğu artırıldığında veya azaltıldığında, o kenara ait yükseklik sabit tutulursa üçgenin alanı taban uzunluğuyla doğru orantılı olarak değişir. Taban uzunluğu kaç katına çıkarsa alan da aynı oranda artar.

Çözüm-kontrol açıklaması

Üçgenin alan formülü \text{Alan} = \frac{a \cdot h}{2} şeklindedir. h yüksekliği sabit tutulduğunda alan değeri doğrudan a (taban) değişkenine bağlı hâle gelir.


Soru 2

Örnek cevap / çözüm yolu

Yüksekliği h = 6\text{ birim} sabit tutulan üç farklı üçgen için değerler belirlenip tablolar doldurulabilir:

Tablo 1:

  • Üçgen 1: h_1 = 6\text{ birim}, a_1 = 4\text{ birim}, \text{Alan}_1 = \frac{4 \cdot 6}{2} = 12\text{ birim}^2
  • Üçgen 2: h_2 = 6\text{ birim}, a_2 = 8\text{ birim}, \text{Alan}_2 = \frac{8 \cdot 6}{2} = 24\text{ birim}^2
  • Üçgen 3: h_3 = 6\text{ birim}, a_3 = 12\text{ birim}, \text{Alan}_3 = \frac{12 \cdot 6}{2} = 36\text{ birim}^2

Tablo 2:

  • \frac{a_1}{a_2} = \frac{4}{8} = \frac{1}{2} ; \frac{\text{Alan}(\text{Üçgen } 1)}{\text{Alan}(\text{Üçgen } 2)} = \frac{12}{24} = \frac{1}{2}
  • \frac{a_2}{a_3} = \frac{8}{12} = \frac{2}{3} ; \frac{\text{Alan}(\text{Üçgen } 2)}{\text{Alan}(\text{Üçgen } 3)} = \frac{24}{36} = \frac{2}{3}
  • \frac{a_1}{a_3} = \frac{4}{12} = \frac{1}{3} ; \frac{\text{Alan}(\text{Üçgen } 1)}{\text{Alan}(\text{Üçgen } 3)} = \frac{12}{36} = \frac{1}{3}

Çözüm-kontrol açıklaması

İncelenen tüm durumlar için taban uzunlukları oranı ile alanlar oranı birebir eşittir (\frac{a_i}{a_j} = \frac{\text{Alan}_i}{\text{Alan}_j}).


Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

Yükseklikleri eşit olan iki üçgenin alanlarının oranı, bu yüksekliklere ait taban uzunluklarının oranına eşittir. Bir üçgenin yüksekliği sabit tutulup taban uzunluğu değiştirildiğinde, üçgenin alanı taban uzunluğunun değişim oranıyla aynı oranda değişir.

Çözüm-kontrol açıklaması

\text{Alan}_1 = \frac{a_1 \cdot h}{2} ve \text{Alan}_2 = \frac{a_2 \cdot h}{2} bağıntıları oranlandığında \frac{\text{Alan}_1}{\text{Alan}_2} = \frac{a_1}{a_2} sonucu elde edilir.


Soru 4

Örnek cevap / çözüm yolu

  1. soruda ifade edilen “taban uzunluğu arttıkça alanın aynı oranda artacağı” yönündeki varsayım, 3. soruda ulaşılan matematiksel genelleme ve 2. sorudaki tablo verileri ile tam uyum sağlamaktadır.

Çözüm-kontrol açıklaması

Öngörülen doğru orantı ilişkisi, hesaplanan sayısal değerler ve cebirsel alan formülü türetimi ile doğrulanmıştır.


Soru 5

Örnek cevap / çözüm yolu

Önerme: Yükseklikleri eşit olan üçgenlerin alanları, ait oldukları taban uzunlukları ile doğru orantılıdır. Dolayısıyla yüksekliği sabit tutulan bir üçgenin alanı yalnızca taban uzunluğu elemanına göre değişir.

Çözüm-kontrol açıklaması

Üçgenin alanı temel olarak taban ve yükseklik elemanlarına bağlıdır; yükseklik sabit katsayı olduğunda alanın değeri bağımsız değişken olan taban uzunluğuna bağlı kalır.


Soru 6

Örnek cevap / çözüm yolu

a) Spor alanının büyüklüğüne A dersek:

  • Oturma Alanı = 3A
  • Yeşil Alan = 2 \cdot 3A = 6A

Yükseklikleri eşit üçgensel bölgeler tasarlanacağı için, alanlar oranı taban uzunlukları oranına eşit olmalıdır:

  • Spor Alanı taban uzunluğu: x
  • Oturma Alanı taban uzunluğu: 3x
  • Yeşil Alan taban uzunluğu: 6x

Tasarım: Üçgen biçimindeki bahçenin bir köşesinden karşı kenara indireceğimiz diklik (yükseklik) ortak alınır. Karşı taban kenarı 1 : 3 : 6 oranında (örneğin x, 3x ve 6x birimlik üç parçaya) bölünerek köşeden bu noktalara doğrular çizilir. Böylece yükseklikleri eşit, alanları A, 3A ve 6A olan üç bölge elde edilir.

Çözüm-kontrol açıklaması

Bölgelerin alanları sırasıyla A, 3A ve 6A olup oranları 1 : 3 : 6’dır. Yükseklikleri aynı olduğundan taban uzunlukları da 1 : 3 : 6 oranında (x, 3x, 6x) paylaştırılmış ve istenen şart sağlanmıştır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 59 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 61 →