Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Tabloda cebirsel temsili verilen fonksiyonların grafik temsilcileri, terslerinin cebirsel ifadeleri ve terslerinin grafikleri şu şekilde tamamlanır:
1. g(x) = 4x Fonksiyonu:
- Fonksiyonun Grafiği: y = 4x doğrusudur. Grafiği çizerken orijinden (0,0) ve (0.5, 2) veya (1, 4) noktalarından geçen doğru çizilir.
- Fonksiyonun Tersinin Cebirsel Temsili: y = 4x \Rightarrow x = \frac{y}{4} olduğundan g^{-1}(x) = \frac{x}{4} olur.
- Fonksiyonun Tersinin Grafik Temsili: y = \frac{x}{4} doğrusudur. Orijinden (0,0) ve (4, 1) veya (2, 0.5) noktalarından geçen doğru çizilir.
2. h(x) = x - 2 Fonksiyonu:
- Fonksiyonun Grafiği: y = x - 2 doğrusudur. Eksenleri kestiği (0, -2) ve (2, 0) noktalarından geçen doğru çizilir.
- Fonksiyonun Tersinin Cebirsel Temsili: y = x - 2 \Rightarrow x = y + 2 olduğundan h^{-1}(x) = x + 2 olur.
- Fonksiyonun Tersinin Grafik Temsili: y = x + 2 doğrusudur. Eksenleri kestiği (0, 2) ve (-2, 0) noktalarından geçen doğru çizilir.
Çözüm kontrolü: Bir fonksiyonun grafiği ile tersinin grafiği y = x (birinci açıortay) doğrusuna göre simetriktir. Çizilen grafiklerdeki sırasıyla (a,b) ve (b,a) noktalarının bu simetriyi sağladığı görülür.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Tabloda doldurulan fonksiyonlar ve tersleri incelendiğinde, her bir doğrusal fonksiyonun grafiği ile tersinin grafiğinin y = x doğrusuna göre simetrik olduğu varsayımı doğrulanmış olur.
Çözüm kontrolü: Örneğin g(x) = 4x üzerindeki (1, 4) noktasının y = x doğrusuna göre simetriği olan (4, 1) noktası, ters fonksiyon olan g^{-1}(x) = \frac{x}{4} grafiği üzerindedir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Önerme: a \neq 0 olmak üzere f(x) = ax + b biçimindeki bir doğrusal fonksiyonun tersi f^{-1}(x) = \frac{x - b}{a} fonksiyonudur ve f(x) ile f^{-1}(x) grafiklerinin y = x doğrusuna göre simetrik olduğu doğrulanabilir.
Matematiksel Doğrulama:
- Cebirsel Doğrulama:
y = ax + b eşitliğinde x yalnız bırakılırsa:
Değişkenler yer değiştirildiğinde f^{-1}(x) = \frac{x - b}{a} elde edilir.
Bileşke işlemi kontrolü: (f \circ f^{-1})(x) = f\left(\frac{x - b}{a}\right) = a \cdot \left(\frac{x - b}{a}\right) + b = x - b + b = x bulunur (birim/özdeşlik fonksiyonu).
- Geometrik Doğrulama:
f(x) grafiği üzerindeki herhangi bir nokta P(k, m) olsun. Buradan m = ak + b olur.
Ters fonksiyonda x = m yazılırsa f^{-1}(m) = \frac{m - b}{a} = \frac{(ak + b) - b}{a} = k elde edilir. Bu durum P'(m, k) noktasının f^{-1}(x) grafiği üzerinde olduğunu gösterir. Analitik düzlemde (k, m) ve (m, k) noktaları y = x doğrusuna göre simetrik olduğundan, iki grafik y = x doğrusuna göre simetriktir.
Çözüm kontrolü: Bileşke fonksiyonun birim fonksiyona eşit olması cebirsel; (k,m) \rightarrow (m,k) nokta dönüşümü ise geometrik doğrulamayı tamamlar.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 265 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 267 →