10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 246 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Tabloda verilen rasyonel referans fonksiyonuna (y = \frac{1}{x}) ait tanım aralıklarına karşılık gelen cebirsel işlemler ve görüntü aralıkları şu şekildedir:

  • 2. Satır:

    • Tanım Aralığı: (-5, -1]
    • Cebirsel İşlem: -5 < x \leq -1 \implies -1 \leq \frac{1}{x} < -\frac{1}{5}
    • Görüntü Aralığı: [-1, -\frac{1}{5})
  • 3. Satır:

    • Tanım Aralığı: [-3, 0) (Verilen eşitsizlik: -3 \leq x < 0)
    • Cebirsel İşlem: -3 \leq x < 0 \implies \frac{1}{x} \leq -\frac{1}{3}
    • Görüntü Aralığı: (-\infty, -\frac{1}{3}]
  • 4. Satır:

    • Tanım Aralığı: (4, \infty) (Verilen eşitsizlik: x > 4)
    • Cebirsel İşlem: x > 4 \implies 0 < \frac{1}{x} < \frac{1}{4}
    • Görüntü Aralığı: (0, \frac{1}{4})
  • 5. Satır:

    • Tanım Aralığı: (-\infty, -2) (Verilen eşitsizlik: x < -2)
    • Cebirsel İşlem: x < -2 \implies -\frac{1}{2} < \frac{1}{x} < 0
    • Görüntü Aralığı: (-\frac{1}{2}, 0)

Kısa cevap

    1. Satır Görüntü Aralığı: [-1, -\frac{1}{5})
    1. Satır Görüntü Aralığı: (-\infty, -\frac{1}{3}]
    1. Satır Görüntü Aralığı: (0, \frac{1}{4})
    1. Satır Görüntü Aralığı: (-\frac{1}{2}, 0)

Çarpmaya göre ters alma işleminde, aynı işaretli sayılarda eşitsizlik sembolü yön değiştirir. Azalanlık özelliği nedeniyle tanım aralığındaki alt sınır, görüntü aralığında üst sınıra karşılık gelir.

Soru 2

f) Verilen bir tanım aralığının fonksiyondaki karşılığı olan aralığı belirlerken verilen aralıkla rasyonel referans fonksiyonunun azalan olduğu aralıklar arasındaki ilişkiyi yukarıdaki tabloyu dikkate alarak aşağıdaki alana yazınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Rasyonel referans fonksiyonu y = \frac{1}{x}, tanım kümesindeki (-\infty, 0) ve (0, \infty) aralıklarının her birinde azalandır. Azalan fonksiyonlarda tanım kümesindeki x_1 < x_2 sıralamasına karşılık görüntü kümesinde f(x_1) > f(x_2) sıralaması elde edilir. Bu durum tablo incelendiğinde tanım aralığındaki alt sınırın görüntü aralığında üst sınıra, üst sınırın ise alt sınıra dönüşmesiyle görülür; dolayısıyla eşitsizlikler çarpmaya göre ters alındığında yön değiştirir.

Soru 3

g) Rasyonel fonksiyonlarda iki nicelik arasındaki ilişkinin doğru ya da ters orantılı çokluklardan hangisi ile temsil edildiği ile ilgili görüşlerinizi aşağıdaki alana yazarak sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Rasyonel fonksiyonlar ters orantılı çoklukları temsil eder. y = \frac{k}{x} biçimindeki ilişkilerde iki niceliğin çarpımı sabittir (x \cdot y = k). Bu nedenle bağımsız değişken olan x’in mutlak değeri arttıkça bağımlı değişken olan y’nin mutlak değeri aynı oranda azalır.

Soru 4

ğ) Rasyonel fonksiyonların gerçek yaşam problemlerinde hangi nicelikler arasındaki ilişkilerin modellenmesinde kullanılabileceğini sınıf arkadaşlarınızla tartışınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Rasyonel fonksiyonlar gerçek yaşamda şu durumların modellenmesinde kullanılır:

  • Hız ve Zaman: Sabit bir mesafeyi katederken ortalama hız ile varış süresi arasındaki ilişki (t = \frac{x}{v}).
  • İş ve Süre: Sabit miktardaki bir işin tamamlanma süresi ile çalışan işçi sayısı arasındaki ilişki.
  • Birim Maliyet: Toplam sabit giderlerin üretilen ürün adedine bölünmesiyle elde edilen parça başı sabit maliyet hesaplaması (M(x) = \frac{F}{x}).
  • Derişim / Konsantrasyon: Bir karışıma sıvı eklendikçe çözünen maddenin toplam hacme oranının değişimi.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 245 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 247 →