Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
g(x) = a \cdot \sqrt{x+r} + k (a > 0, r > 0, k > 0) fonksiyonunun nitel özellikleri:
1. Tanım Kümesi:
- Grafik ile Doğrulama: Eğri x = -r apsisli noktadan başlayarak sağa doğru uzanır. Tanım kümesi [-r, \infty) aralığıdır.
- Cebirsel İspat: Karekökün derecesi çift olduğundan kök içi negatif olamaz. x + r \ge 0 \implies x \ge -r elde edilir. Tanım kümesi [-r, \infty) olur.
2. Görüntü Kümesi:
- Grafik ile Doğrulama: Grafikteki başlangıç noktasının ordinatı y = k’dir ve grafik yukarı doğru uzanır. Görüntü kümesi [k, \infty) aralığıdır.
- Cebirsel İspat: x \ge -r için \sqrt{x+r} \ge 0’dır. a > 0 olduğundan a \cdot \sqrt{x+r} \ge 0 ve buradan g(x) = a \cdot \sqrt{x+r} + k \ge k bulunur. Görüntü kümesi [k, \infty) olur.
3. İşareti:
- Grafik ile Doğrulama: Grafik tamamen x-ekseninin üzerinde kalmaktadır.
- Cebirsel İspat: k > 0 ve g(x) \ge k olduğundan tüm x \in [-r, \infty) için g(x) > 0’dır (daima pozitiftir).
4. Artanlığı-Azalanlığı:
- Grafik ile Doğrulama: Soldan sağa doğru gidildikçe grafik yükselmektedir.
- Cebirsel İspat: -r \le x_1 < x_2 için x_1 + r < x_2 + r \implies \sqrt{x_1 + r} < \sqrt{x_2 + r} olur. a > 0 olduğundan a\sqrt{x_1 + r} + k < a\sqrt{x_2 + r} + k \implies g(x_1) < g(x_2) elde edilir. Dolayısıyla g fonksiyonu [-r, \infty) aralığında kesin artandır.
5. Maksimum-Minimum Noktaları:
- Grafik ile Doğrulama: Grafiğin en alt noktası (-r, k) noktasıdır. Grafik yukarı doğru sınırsız devam eder.
- Cebirsel İspat: Her x \in [-r, \infty) için g(x) \ge g(-r) = k olduğundan fonksiyonun minimum noktası (-r, k), minimum değeri k’dir. Üstten sınırsız olduğu için maksimum noktası yoktur.
Soru 10
Örnek cevap / çözüm yolu
Yöntemlerin Değerlendirilmesi:
Grafik ile doğrulama yönteminde fonksiyonun değişim davranışı ve sınır noktaları hızlıca görselleştirilebilir. Cebirsel ispat yöntemi ise tanım kümesindeki tüm elemanlar için sonucun kesinliğini matematiksel olarak gösterir.
g(x) = 2 \cdot \sqrt{x-3} + 1 Fonksiyonunun İncelemesi:
-
Maksimum ve Minimum Noktaları:
- Tanım kümesi: x - 3 \ge 0 \implies x \ge 3.
- x = 3 için g(3) = 2 \cdot \sqrt{3-3} + 1 = 1 bulunur.
- En küçük değer 1 olduğundan minimum noktası (3, 1) ve minimum değeri 1’dir. Üstten sınırsız olduğu için maksimum noktası yoktur.
-
Artan ve Azalan Olduğu Aralıklar:
- 3 \le x_1 < x_2 alındığında x_1 - 3 < x_2 - 3 \implies \sqrt{x_1 - 3} < \sqrt{x_2 - 3} \implies 2\sqrt{x_1 - 3} + 1 < 2\sqrt{x_2 - 3} + 1 \implies g(x_1) < g(x_2) olur.
- Fonksiyon [3, \infty) aralığında kesin artandır. Azalan olduğu bir aralık bulunmamaktadır.
-
Grafik ve Cebirsel Doğrulama:
- Grafik (3, 1) noktasından başlayarak sağa ve yukarı doğru yükselir. Cebirsel olarak \sqrt{x-3} \ge 0 bağıntısı g(x) \ge 1 olduğunu doğrulamazı sağlar.
Soru 12
Kısa cevap
a) Grafiğin Çizimi, Tanım ve Görüntü Kümesi:
- Dönüşümler: Referans f(x) = \sqrt{x} grafiği 5 birim sola ötelenir (\sqrt{x+5}), düşeyde 2 katsayısı ile genişletilir (2\sqrt{x+5}) ve 4 birim aşağı ötelenir (2\sqrt{x+5} - 4).
- Tanım Kümesi: x + 5 \ge 0 \implies x \ge -5, yani [-5, \infty).
- Görüntü Kümesi: \sqrt{x+5} \ge 0 \implies 2\sqrt{x+5} - 4 \ge -4, yani [-4, \infty).
b) Sıfırları, Bire Birliği, Örtenliği ve Tek-Çiftliği:
- Sıfırları: g(x) = 0 \implies 2\sqrt{x+5} - 4 = 0 \implies 2\sqrt{x+5} = 4 \implies \sqrt{x+5} = 2 \implies x + 5 = 4 \implies x = -1. Fonksiyonun sıfırı x = -1’dir.
- Bire Birlik: [-5, \infty) aralığında fonksiyon kesin artan olduğundan x_1 \neq x_2 \implies g(x_1) \neq g(x_2) şartı sağlanır; fonksiyon bire birdir.
- Örtenlik: Değer kümesi görüntü kümesine ( [-4, \infty) ) eşit tanımlandığında her y \ge -4 elemanı için bir x tanım elemanı karşılık gelir, örtendir.
- Tek-Çiftlik: Tanım kümesi [-5, \infty) orijine göre simetrik değildir. Ayrıca g(-x) \neq g(x) ve g(-x) \neq -g(x) olduğundan fonksiyon ne tek ne de çift fonksiyondur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 237 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 239 →