Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
a) Tanım kümesindeki her bir bağımsız değişken (x değeri, yani zaman/saat) için değer kümesinde (y değeri, yani sıcaklık) yalnızca bir karşılık bulunur. Düşey çizgi testi (düşey doğru testi) uygulandığında, tanım kümesindeki her bir x değerinden çizilen dik doğrular grafiği tek bir noktada keser. Bu durum, grafiğin bir fonksiyon belirttiğini gösterir.
b) Bir bağıntının fonksiyon olma şartı iki temel kurala dayanır:
- Tanım kümesinde açıkta eleman kalmamalıdır (her saat değerinin tanımlı bir sıcaklık karşılığı vardır).
- Tanım kümesindeki her bir eleman, değer kümesinde yalnızca bir elemanla eşleşmelidir (aynı anda iki farklı sıcaklık değeri ölçülemez).
Doğrusal ilişkinin cebirsel ifadesi f(x) = ax + b biçimindedir ve tanım kümesindeki her x reel sayısı için tek bir f(x) reel sayı değeri ürettiğinden fonksiyon olma şartlarını eksiksiz sağlar.
Çözüm kontrolü
Fonksiyon olma tanımı gereği (her x için tek bir y değeri) ve düşey doğru testi doğrultusunda grafiğin temsil ettiği cebirsel ifade fonksiyon şartlarını sağlar.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Grafikte yatay eksen (x ekseni) zamanı (saatleri) temsil etmektedir. Grafiğin başladığı ilk saat değeri ile bittiği son saat değeri arasındaki aralık, fonksiyonun tanım kümesini oluşturur.
- Tanım Kümesi: T = [a, b] (Grafikte belirtilen başlangıç ve bitiş saatleri aralığıdır).
Çözüm kontrolü
Zaman bağımsız değişken olup eksende başlangıç-bitiş saatleri kapalı aralık biçiminde [a, b] olarak ifade edilir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Grafikte düşey eksen (y ekseni) sıcaklık değerlerini (^\circ\text{C}) göstermektedir. Gün içinde ölçülen en küçük sıcaklık değeri ile en yüksek sıcaklık değeri arasındaki aralık, fonksiyonun görüntü kümesini oluşturur.
- Görüntü Kümesi: G = f([a, b]) = [y_{\min}, y_{\max}] aralığıdır.
Çözüm kontrolü
Sıcaklık bağımlı değişken olup y eksenindeki minimum ve maksimum değerler arasında değiştiğinden görüntü kümesi [y_{\min}, y_{\max}] biçimindedir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
- Pozitif Değer Aldığı Aralıklar: Grafiğin x ekseninin üstünde kaldığı, yani f(x) > 0 (sıcaklığın 0^\circ\text{C}'nin üzerinde olduğu) x aralıklarıdır.
- Negatif Değer Aldığı Aralıklar: Grafiğin x ekseninin altında kaldığı, yani f(x) < 0 (sıcaklığın 0^\circ\text{C}'nin altında olduğu) x aralıklarıdır.
- Sıfır Olduğu Noktalar (f(x) = 0): Grafiğin x eksenini kestiği (sıcaklığın tam 0^\circ\text{C} olduğu) noktalardır.
Çözüm kontrolü
f(x) > 0 olduğu yerler pozitif aralıklar, f(x) < 0 olduğu yerler ise negatif aralıklardır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
a) Verilen önerme fonksiyonun artanlık ve azalanlık (değişim yönü) nitel özelliği ile ilgilidir:
- x_1 > x_2 iken f(x_1) > f(x_2) ise fonksiyon artandır (saat ilerledikçe sıcaklık artar).
- x_1 > x_2 iken f(x_1) < f(x_2) ise fonksiyon azalandır (saat ilerledikçe sıcaklık düşer).
b) Grafikte soldan sağa doğru yükselen (eğimi pozitif olan) aralıklarda fonksiyon artan, aşağı doğru inen (eğimi negatif olan) aralıklarda ise azalandır.
Çözüm kontrolü
Bağımsız değişken artarken bağımlı değişken de artıyorsa artanlık, azalıyorsa azalanlık durumu geçerlidir.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
a) Tanımdaki f(m) değeri tanım aralığındaki tüm x değerleri için f(x) \leq f(m) şartını sağladığından fonksiyonun alabileceği en büyük değer olan maksimum (en yüksek sıcaklık) değeridir. f(n) değeri ise tüm x değerleri için f(x) \geq f(n) şartını sağladığından alabileceği en küçük değer olan minimum (en düşük sıcaklık) değeridir.
b) Grafikteki en tepe nokta (m, f(m)) fonksiyonun maksimum noktası olup en yüksek sıcaklık f(m) değeridir. Grafikteki en çukur nokta (n, f(n)) fonksiyonun minimum noktası olup en düşük sıcaklık f(n) değeridir.
Çözüm kontrolü
Grafiğin en tepe noktası maksimum, en çukur noktası minimum noktasıdır. En yüksek ve en düşük sıcaklıklar sırasıyla bu noktaların y koordinatlarıdır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 185 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 187 →