10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 168 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Sayfa başında yer alan b ve c maddelerinin çözümü:
b) 5 ile bölümünden kalanı bulunuz.
c) 10 ile bölümünden kalanı bulunuz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Önceki sayfadaki veriyle ilişkili bölünebilme kurallarına göre:

  • b) Bir doğal sayının 5 ile bölümünden kalan, o sayının birler basamağındaki rakamın 5 ile bölümünden kalana eşittir.
  • c) Bir doğal sayının 10 ile bölümünden kalan, o sayının birler basamağındaki rakama doğrudan eşittir.

İşlem kontrolü:
Bölünme kurallarında 5 için son basamak (0 veya 5), 10 için son basamak (0) esas alınır.

Soru 2

  1. Aşağıdaki tabloda verilen 60, 80 ve 90 sayılarının hizasındaki kutulara 2, 3, 4, 5, 8, 9 ve 10 ile tam bölünenlerine örnekteki gibi :check_mark:, kalanlı bölünenlere :cross_mark: işareti koyunuz.

Kısa cevap

Tablonun tamamlanmış hali şu şekildedir:

  • 60 sayısı için:

    • 2 ile bölme: :check_mark: (Örnekte verilmiş)
    • 3 ile bölme: :check_mark: (6 + 0 = 6, 3’ün katıdır)
    • 4 ile bölme: :check_mark: (60 / 4 = 15)
    • 5 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı 0’dır)
    • 8 ile bölme: :cross_mark: (60 = 8 \times 7 + 4)
    • 9 ile bölme: :cross_mark: (Örnekte verilmiş)
    • 10 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı 0’dır)
  • 80 sayısı için:

    • 2 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı çift)
    • 3 ile bölme: :cross_mark: (8 + 0 = 8, 3’ün katı değildir)
    • 4 ile bölme: :check_mark: (80 / 4 = 20)
    • 5 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı 0’dır)
    • 8 ile bölme: :check_mark: (80 / 8 = 10)
    • 9 ile bölme: :cross_mark: (8 + 0 = 8, 9’un katı değildir)
    • 10 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı 0’dır)
  • 90 sayısı için:

    • 2 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı çift)
    • 3 ile bölme: :check_mark: (9 + 0 = 9, 3’ün katıdır)
    • 4 ile bölme: :cross_mark: (90 = 4 \times 22 + 2)
    • 5 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı 0’dır)
    • 8 ile bölme: :cross_mark: (90 = 8 \times 11 + 2)
    • 9 ile bölme: :check_mark: (9 + 0 = 9, 9’un katıdır)
    • 10 ile bölme: :check_mark: (Birler basamağı 0’dır)

İşlem kontrolü:
Sayıların basamak değerleri ve temel bölünebilme kuralları ile her bir kutudaki :check_mark: ve :cross_mark: işaretleri doğrulanmıştır.

Soru 3

  1. 60, 80 ve 90’ın tabloda verilen sayılardan başka birden büyük pozitif tam bölenlerini yazınız. Bulduğunuz pozitif tam bölenlerin tabloda o sayıyı tam bölen sıvılarla ilişkisi hakkında örnekteki gibi varsayımda bulununuz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Tablodaki sayılar dışındaki pozitif tam bölenler:

  • 60’ın pozitif tam bölenleri: 6, 12, 15, 20, 30
  • 80’in pozitif tam bölenleri: 16, 20, 40
  • 90’ın pozitif tam bölenleri: 6, 15, 18, 30, 45

Varsayımlar:

  • Örnek: 2 ve 3, 60 sayısının pozitif bir tam böleni ise 6 da pozitif bir tam bölenidir.
  • 80 için varsayım: 4 ve 5, 80 sayısının pozitif bir tam böleni ise 20 de pozitif bir tam bölenidir.
  • 90 için varsayım: 5 ve 9, 90 sayısının pozitif bir tam böleni ise 45 de pozitif bir tam bölenidir.

İşlem kontrolü:
Belirtilen bölen çiftleri (4 \times 5 = 20, 5 \times 9 = 45) elde edilen bölen listelerinde yer almaktadır.

Soru 4

  1. Bulduğunuz sonuçlardan hareketle tablodaki sayıların diğer pozitif tam bölenleri hakkında örnekteki gibi genellemeler yapınız. Genellemelerin doğruluğunu test ediniz ve hangi sayı grupları için kesin doğru olduğunu belirtiniz.

Örnek cevap / çözüm yolu

Genellemeler:

  • 60 sayısı 2 ve 3 ile tam bölünüyorsa 6 ile de tam bölünür. (Örnek)
  • 80 sayısı 4 ve 5 ile tam bölünüyorsa 20 ile de tam bölünür.
  • 90 sayısı 5 ve 9 ile tam bölünüyorsa 45 ile de tam bölünür.

Doğruluk Testi ve Değerlendirme:

  • 60 sayısı 2 ve 4 ile tam bölünür. Ancak 2 \times 4 = 8 ile tam bölünemez (60 = 8 \times 7 + 4). Çünkü 2 ile 4 aralarında asal değildir.
  • 80 sayısı 2 ve 4 ile tam bölünür ve 8 ile de tam bölünür. Fakat bu durum tesadüfidir, her sayı grubu için geçerli değildir.
  • Kesin Doğruluk Koşulu: Bu genellemeler, seçilen iki sayının aralarında asal (\text{EBOB} = 1) olması durumunda kesinlikle doğrudur.

İşlem kontrolü:
Aralarında asal iki sayının en küçük ortak katı (EKOK), bu iki sayının çarpımına eşittir.

Soru 5

  1. Bulduğunuz sonuçlardan hareketle tablodaki sayıların diğer pozitif tam bölenleri hakkında örnekteki gibi genellemeler yapınız ve bölme kalanı sorusunu cevaplayınız.

Örnek cevap / çözüm yolu

Genellemeler:

  • 120 sayısı 12 ile tam bölünüyorsa aynı zamanda 12’nin aralarında asal çarpanlarından 3 ve 4 ile de tam bölünür. (Örnek)
  • 180 sayısı 15 ile tam bölünüyorsa aynı zamanda 15’in aralarında asal çarpanlarından 3 ve 5 ile de tam bölünür.
  • 315 sayısı 45 ile tam bölünüyorsa aynı zamanda 45’in aralarında asal çarpanlarından 5 ve 9 ile de tam bölünür.

Kalan Sorusu Çözümü:

  • Bir sayının 12 ile bölümünden kalan 10 ise, bu kalan sayının aralarında asal çarpanları olan 3 ve 4’e bölünerek yeni kalanlar bulunur:
    • 3 ile bölümünden kalan: 10 \pmod 3 = 1
    • 4 ile bölümünden kalan: 10 \pmod 4 = 2
  • Dolayısıyla 3 ve 4 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 1 ve 2 olur.

İşlem kontrolü:
Aranan sayı A = 12k + 10 biçimindedir.

  • A = 3 \cdot (4k + 3) + 1 \Rightarrow kalan 1’dir.
  • A = 4 \cdot (3k + 2) + 2 \Rightarrow kalan 2’dir.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 167 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 169 →