Soru 1
Sayfa başında yer alan b ve c maddelerinin çözümü:
b) 5 ile bölümünden kalanı bulunuz.
c) 10 ile bölümünden kalanı bulunuz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Önceki sayfadaki veriyle ilişkili bölünebilme kurallarına göre:
- b) Bir doğal sayının 5 ile bölümünden kalan, o sayının birler basamağındaki rakamın 5 ile bölümünden kalana eşittir.
- c) Bir doğal sayının 10 ile bölümünden kalan, o sayının birler basamağındaki rakama doğrudan eşittir.
İşlem kontrolü:
Bölünme kurallarında 5 için son basamak (0 veya 5), 10 için son basamak (0) esas alınır.
Soru 2
- Aşağıdaki tabloda verilen 60, 80 ve 90 sayılarının hizasındaki kutulara 2, 3, 4, 5, 8, 9 ve 10 ile tam bölünenlerine örnekteki gibi
, kalanlı bölünenlere
işareti koyunuz.
Kısa cevap
Tablonun tamamlanmış hali şu şekildedir:
-
60 sayısı için:
- 2 ile bölme:
(Örnekte verilmiş) - 3 ile bölme:
(6 + 0 = 6, 3’ün katıdır) - 4 ile bölme:
(60 / 4 = 15) - 5 ile bölme:
(Birler basamağı 0’dır) - 8 ile bölme:
(60 = 8 \times 7 + 4) - 9 ile bölme:
(Örnekte verilmiş) - 10 ile bölme:
(Birler basamağı 0’dır)
- 2 ile bölme:
-
80 sayısı için:
- 2 ile bölme:
(Birler basamağı çift) - 3 ile bölme:
(8 + 0 = 8, 3’ün katı değildir) - 4 ile bölme:
(80 / 4 = 20) - 5 ile bölme:
(Birler basamağı 0’dır) - 8 ile bölme:
(80 / 8 = 10) - 9 ile bölme:
(8 + 0 = 8, 9’un katı değildir) - 10 ile bölme:
(Birler basamağı 0’dır)
- 2 ile bölme:
-
90 sayısı için:
- 2 ile bölme:
(Birler basamağı çift) - 3 ile bölme:
(9 + 0 = 9, 3’ün katıdır) - 4 ile bölme:
(90 = 4 \times 22 + 2) - 5 ile bölme:
(Birler basamağı 0’dır) - 8 ile bölme:
(90 = 8 \times 11 + 2) - 9 ile bölme:
(9 + 0 = 9, 9’un katıdır) - 10 ile bölme:
(Birler basamağı 0’dır)
- 2 ile bölme:
İşlem kontrolü:
Sayıların basamak değerleri ve temel bölünebilme kuralları ile her bir kutudaki
ve
işaretleri doğrulanmıştır.
Soru 3
- 60, 80 ve 90’ın tabloda verilen sayılardan başka birden büyük pozitif tam bölenlerini yazınız. Bulduğunuz pozitif tam bölenlerin tabloda o sayıyı tam bölen sıvılarla ilişkisi hakkında örnekteki gibi varsayımda bulununuz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Tablodaki sayılar dışındaki pozitif tam bölenler:
- 60’ın pozitif tam bölenleri: 6, 12, 15, 20, 30
- 80’in pozitif tam bölenleri: 16, 20, 40
- 90’ın pozitif tam bölenleri: 6, 15, 18, 30, 45
Varsayımlar:
- Örnek: 2 ve 3, 60 sayısının pozitif bir tam böleni ise 6 da pozitif bir tam bölenidir.
- 80 için varsayım: 4 ve 5, 80 sayısının pozitif bir tam böleni ise 20 de pozitif bir tam bölenidir.
- 90 için varsayım: 5 ve 9, 90 sayısının pozitif bir tam böleni ise 45 de pozitif bir tam bölenidir.
İşlem kontrolü:
Belirtilen bölen çiftleri (4 \times 5 = 20, 5 \times 9 = 45) elde edilen bölen listelerinde yer almaktadır.
Soru 4
- Bulduğunuz sonuçlardan hareketle tablodaki sayıların diğer pozitif tam bölenleri hakkında örnekteki gibi genellemeler yapınız. Genellemelerin doğruluğunu test ediniz ve hangi sayı grupları için kesin doğru olduğunu belirtiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Genellemeler:
- 60 sayısı 2 ve 3 ile tam bölünüyorsa 6 ile de tam bölünür. (Örnek)
- 80 sayısı 4 ve 5 ile tam bölünüyorsa 20 ile de tam bölünür.
- 90 sayısı 5 ve 9 ile tam bölünüyorsa 45 ile de tam bölünür.
Doğruluk Testi ve Değerlendirme:
- 60 sayısı 2 ve 4 ile tam bölünür. Ancak 2 \times 4 = 8 ile tam bölünemez (60 = 8 \times 7 + 4). Çünkü 2 ile 4 aralarında asal değildir.
- 80 sayısı 2 ve 4 ile tam bölünür ve 8 ile de tam bölünür. Fakat bu durum tesadüfidir, her sayı grubu için geçerli değildir.
- Kesin Doğruluk Koşulu: Bu genellemeler, seçilen iki sayının aralarında asal (\text{EBOB} = 1) olması durumunda kesinlikle doğrudur.
İşlem kontrolü:
Aralarında asal iki sayının en küçük ortak katı (EKOK), bu iki sayının çarpımına eşittir.
Soru 5
- Bulduğunuz sonuçlardan hareketle tablodaki sayıların diğer pozitif tam bölenleri hakkında örnekteki gibi genellemeler yapınız ve bölme kalanı sorusunu cevaplayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Genellemeler:
- 120 sayısı 12 ile tam bölünüyorsa aynı zamanda 12’nin aralarında asal çarpanlarından 3 ve 4 ile de tam bölünür. (Örnek)
- 180 sayısı 15 ile tam bölünüyorsa aynı zamanda 15’in aralarında asal çarpanlarından 3 ve 5 ile de tam bölünür.
- 315 sayısı 45 ile tam bölünüyorsa aynı zamanda 45’in aralarında asal çarpanlarından 5 ve 9 ile de tam bölünür.
Kalan Sorusu Çözümü:
- Bir sayının 12 ile bölümünden kalan 10 ise, bu kalan sayının aralarında asal çarpanları olan 3 ve 4’e bölünerek yeni kalanlar bulunur:
- 3 ile bölümünden kalan: 10 \pmod 3 = 1
- 4 ile bölümünden kalan: 10 \pmod 4 = 2
- Dolayısıyla 3 ve 4 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 1 ve 2 olur.
İşlem kontrolü:
Aranan sayı A = 12k + 10 biçimindedir.
- A = 3 \cdot (4k + 3) + 1 \Rightarrow kalan 1’dir.
- A = 4 \cdot (3k + 2) + 2 \Rightarrow kalan 2’dir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 167 ·
Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 169 →