10. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 148 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Kısa cevap

9 farklı sıra düzeni yapılabilir. Her sırada bulunabilecek elma sayıları: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 veya 36’dır.

Çözüm adımları

  • Manav 36 elmayı eşit sayıda elma içeren sıralara dizeceğinden, sıra sayısı ile her sıradaki elma sayısının çarpımı 36 olmalıdır.
  • 36 sayısının pozitif tam sayı bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36.
  • Olası (sıra sayısı, her sıradaki elma sayısı) ikilileri:
    (1, 36), (2, 18), (3, 12), (4, 9), (6, 6), (9, 4), (12, 3), (18, 2), (36, 1).
  • Buradan 9 farklı sıra düzeni oluşturulabilir.

Soru 2

Kısa cevap

Kemal’in yaşı 11, İpek’in yaşı 13’tür.

Çözüm adımları

  • Pozitif tam sayı bölen sayısı 3 olan sayılar, bir asal sayının karesi (p^2) şeklindeki sayılardır.
  • 1000’den küçük ve p^2 formundaki sayılar için p^2 < 1000 \implies p \le 31 olmalıdır.
  • p asal sayıları: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31 olmak üzere toplam 11 tanedir. Dolayısıyla Kemal’in yaşı 11’dir.
  • Pozitif tam sayı bölen sayısı 2 olan sayılar asal sayılardır. İpek’in yaşı Kemal’in yaşından (11) büyük en küçük asal sayı olduğuna göre İpek’in yaşı 13’tür.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

a) 8 farklı planlama yapılabilir.
b) 4, 5 veya 8 masalı planlamalar organizasyon açısından daha uygundur.

Çözüm adımları

a) Masa sayısı ile masadaki kişi sayısının çarpımı 40 olmalıdır. 40 sayısının pozitif tam sayı bölenleri: 1, 2, 4, 5, 8, 10, 20, 40’tır. Toplam 8 farklı planlama yapılabilir: (1, 40), (2, 20), (4, 10), (5, 8), (8, 5), (10, 4), (20, 2), (40, 1).
b) Tek masada 40 kişi oturtmak alan ve iletişim zorluğu yaratır; 40 adet tek kişilik masa ise geçiş alanı ve servis takibini zorlaştırır. 4, 5 veya 8 masalı (her masada 10, 8 veya 5 kişi) planlamalar alan yönetimi, iletişim ve servis kolaylığı sağlar.


Soru 4

Kısa cevap

a) Parça sayısı 12 farklı değer alabilir.
b) Tel parçalarının uzunlukları 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15, 20, 24, 30 veya 40 cm olabilir.

Çözüm adımları

  • Parça sayısı N ve parça uzunluğu L tam sayı olmak üzere N \cdot L = 120 olmalıdır.
  • Şartlar: N \ge 3 ve L \ge 3.
  • L \ge 3 \implies N = \frac{120}{L} \le 40 elde edilir. Yani 3 \le N \le 40 olmalıdır.
  • 120 sayısının bölenleri arasından 3 \le N \le 40 aralığındakiler: 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15, 20, 24, 30, 40 (toplam 12 adet).
  • Buna karşılık gelen parça uzunlukları (L = \frac{120}{N}) yine aynı kümenin elemanları olup 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15, 20, 24, 30, 40 cm değerlerini alabilir.

Soru 5

Örnek cevap / çözüm yolu

a) 1 \times 60, 2 \times 30, 3 \times 20, 4 \times 15, 5 \times 12, 6 \times 10 metre.
b) Çevre uzunlukları sırasıyla 122 m, 64 m, 46 m, 38 m, 34 m ve 32 m’dir. Maliyet çevrenin uzunluğuyla doğru orantılıdır.
c) En az maliyet için 6 \times 10 metre boyutları seçilmelidir.

Çözüm adımları

  • Kenar uzunlukları a ve b metre olan dikdörtgen için alan a \cdot b = 60 \text{ m}^2, çevre Ç = 2(a + b)'dir.
  • a) Olası tam sayı boyut çiftleri: (1, 60), (2, 30), (3, 20), (4, 15), (5, 12), (6, 10).
  • b) Çevreler:
    • 1 \times 60 \implies 2(1+60) = 122\text{ m}
    • 2 \times 30 \implies 2(2+30) = 64\text{ m}
    • 3 \times 20 \implies 2(3+20) = 46\text{ m}
    • 4 \times 15 \implies 2(4+15) = 38\text{ m}
    • 5 \times 12 \implies 2(5+12) = 34\text{ m}
    • 6 \times 10 \implies 2(6+10) = 32\text{ m}
      Çit maliyeti metre başına sabit bir fiyat üzerinden çevrenin uzunluğu ile orantılı olarak değişir.
  • c) En küçük çevre 32 metre ile 6 \times 10 metre boyutlarındaki alana aittir, dolayısıyla en az maliyet bu boyutlarla sağlanır.

Soru 6

Kısa cevap

İki basamaklı mükemmel sayı 28, üç basamaklı mükemmel sayı 496’dır.

Çözüm adımları

  • Öklit-Euler teoremine göre 2^p - 1 asal sayı olmak üzere mükemmel sayılar 2^{p-1} \cdot (2^p - 1) formundadır.
    • p=3 \implies 2^3 - 1 = 7 (asal), sayı: 2^{3-1} \cdot 7 = 4 \cdot 7 = 28 (iki basamaklı).
    • p=5 \implies 2^5 - 1 = 31 (asal), sayı: 2^{5-1} \cdot 31 = 16 \cdot 31 = 496 (üç basamaklı).
  • Doğrulama:
    • 28’in kendisi dışındaki bölenleri: 1, 2, 4, 7, 14. Toplamı: 1 + 2 + 4 + 7 + 14 = 28.
    • 496’nın kendisi dışındaki bölenleri: 1, 2, 4, 8, 16, 31, 62, 124, 248. Toplamı: 1 + 2 + 4 + 8 + 16 + 31 + 62 + 124 + 248 = 496.

Soru 7

Örnek cevap / çözüm yolu

a) En büyük sayı tüm kartların çarpılmasıyla (72), en küçük sayı ise sadece 1 yazan tek kartın seçilmesiyle (1) belirlenir.
b) 12 farklı sayı oluşturulabilir.
c) Oluşturulan tüm sayılar, en büyük sayı olan 72’nin birer pozitif tam sayı bölenidir.

Çözüm adımları

  • Kartlar: [1], [2], [2], [2], [3], [3].
  • a) Kartlardaki sayılar 1 ve 1’den büyük olduğu için tüm kartlar çarpıldığında en büyük sayı elde edilir: 1 \times 2 \times 2 \times 2 \times 3 \times 3 = 72. Tek bir kart seçilip değeri en küçük olan kart alındığında en küçük sayı elde edilir: 1.
  • b) Oluşturulabilecek sayılar 1^a \cdot 2^b \cdot 3^c biçimindedir (a \in \{0,1\}, b \in \{0,1,2,3\}, c \in \{0,1,2\}).
    Olası farklı çarpım değerleri: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 18, 24, 36, 72 olup toplam 12 tanedir.
  • c) Oluşturulan sayıların her biri 72 sayısını tam böler; yani 72’nin pozitif tam sayı bölenleridir.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 147 · :blue_book: Matematik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 149 →