Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
- İlk durumdaki çözelti: Doymuş çözeltidir. 25 °C sıcaklıkta 100 g su en fazla 91 g glikoz çözebilir. 100 g glikoz eklendiğinde 91 g glikoz çözünmüş, kalan 9 g glikoz ise çözünmeden dibe çökmüştür. Dipte katısıyla dengede bulunan bu çözelti doymuştur.
- Son durumdaki çözelti: Aşırı doymuş çözeltidir. Çözelti 50 °C’ye ısıtılıp dipteki katı çözündükten sonra sarsıntısız biçimde yeniden 25 °C’ye soğutulduğunda 100 g glikozun tamamı çözeltide kalmıştır. 25 °C’de 100 g suyun normal şartlarda çözebileceği maksimum miktardan (91 g) daha fazla çözünen (100 g) içerdiği için kararsız bir aşırı doymuş çözelti oluşturur.
Çözüm kontrolü
Çözelti çözebileceği maksimum maddeyi çözüp dipte katı oluşturmuşsa doymuştur. Sıcaklık düşürüldüğünde çökelme olmadan çözünürlük sınırının üzerinde madde barındırıyorsa aşırı doymuştur.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Doymamış çözelti oluşur.
Açıklama:
50 °C sıcaklıkta 100 g suyun çözünürlüğü 244 g glikozdur. Çözeltide toplam 100 g glikoz bulunmaktadır. Sistem 50 °C’ye ısıtıldığında dipteki 9 g glikoz katısı da tamamen çözünür. Toplam çözünen glikoz miktarı (100 g), 50 °C’deki maksimum kapasiteden (244 g) az olduğu için (100\text{ g} < 244\text{ g}) çözelti doymamış olur.
Çözüm kontrolü
Çözünen madde miktarı (100\text{ g}), bulunulan sıcaklıktaki çözünürlük limitinden (244\text{ g}) küçük olduğu için ortam henüz daha fazla çözünen kabul edebilir durumdadır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Kısa cevap: 100 g saf suya eklenmesi gereken toplam miktar 244 g’dır. (Mevcut 100 g glikoz içeren çözeltiyi doyurmak için ise 144 g daha eklenmelidir.)
Açıklama:
- 50 °C sıcaklıkta 100 g su ile tam doymuş bir çözelti hazırlamak için gereken toplam glikoz miktarı verilen çözünürlük değerine eşittir: 244 g.
- 50 °C’de kapta bulunan 100 g glikozlu çözeltiyi doyurmak için gereken ilave glikoz miktarı:244\text{ g} - 100\text{ g} = 144\text{ g}
Çözüm kontrolü
50 °C’deki çözünürlük tanımı 244\text{ g glikoz / 100 g su} olduğundan, 100 g suyun doygunluğa ulaşması için toplam 244 g glikoz içermesi gerekir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Aşırı doymuş çözelti oluşur.
Açıklama:
50 °C’de 100 g glikoz içeren çözelti 25 °C’ye soğutulduğunda, 25 °C’deki doygunluk sınırı olan 91 g aşılmış olur. Şekilde ve metinde belirtildiği gibi sarsıntı veya çökelme tetikleyici bir etken olmadığı sürece fazladan çözünmüş olan 9 g glikoz çökelmeden sıvı fazda kalır. Kapasitesinin üzerinde çözünen taşıyan bu tür sistemler aşırı doymuş çözelti olarak adlandırılır.
Çözüm kontrolü
Sıcaklık düşürüldüğünde çözünürlük azaldığı halde fazlalık olan madde (100\text{ g} - 91\text{ g} = 9\text{ g}) çökelmiyorsa çözelti aşırı doymuştur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 195 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 197 →