10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 112 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Ders Kitabı Cevapları ve Çözüm Rehberleri 10. Sınıf
, , ,
1

Soru 1

Kısa cevap

Gazların difüzyon hızları mol kütlelerinin karekökü ile ters orantılıdır. Mol kütlesi küçük olan \text{NH}_3 (17\text{ g/mol}) gazının tanecikleri, mol kütlesi büyük olan \text{HCl} (36{,}5\text{ g/mol}) gazına göre aynı sıcaklıkta daha hızlı hareket eder.

Çözüm kontrolü

Graham Difüzyon Yasası’na göre:

\frac{v_{\text{NH}_3}}{v_{\text{HCl}}} = \sqrt{\frac{M_{\text{HCl}}}{M_{\text{NH}_3}}} = \sqrt{\frac{36{,}5}{17}} \approx 1{,}46

\text{NH}_3 gazı mol kütlesi daha küçük (hafif) olduğu için \text{HCl} gazına göre daha hızlı yayılır.

Soru 2

Kısa cevap

Evet, sağlanabilir. \text{HCl} gazının bulunduğu taraf ısıtılarak \text{HCl} taneciklerinin hızı artırılabilir veya \text{NH}_3 gazının bulunduğu taraf soğutularak \text{NH}_3 tanecikleri yavaşlatılabilir.

Çözüm kontrolü

Gazların difüzyon hızı mutlak sıcaklığın karekökü ile doğru, mol kütlesinin karekökü ile ters orantılıdır:

\frac{v_1}{v_2} = \sqrt{\frac{T_1 \cdot M_2}{T_2 \cdot M_1}}

Sıcaklıklar uygun oranda ayarlanarak gazların hızları eşitlendiğinde beyaz duman (\text{NH}_4\text{Cl}) borunun tam ortasında oluşur.

Soru 3

Kısa cevap

Ses \text{SF}_6 atmosferinde Dünya’daki hava ortamına göre daha yavaş yayılır ve sesin tonu daha kalın (pes) duyulur.

Çözüm kontrolü

Ses dalgaları ortamdaki gaz taneciklerinin titreşimi ile ilerler. \text{SF}_6 gazı havadan yaklaşık 6 kat daha ağır olduğu için taneciklerin hareket ve titreşim hızı düşer. Bu durum ses yayılma hızının azalmasına ve ses frekansının pesleşerek duyulmasına neden olur.

Soru 4

Örnek cevap / çözüm yolu

Musluk açıldığında \text{H}_2 ve \text{O}_2 gaz tanecikleri kinetik moleküler teoriye göre sürekli ve rastgele hareket ederek (Brown hareketi) her iki kaba homojen biçimde yayılır. \text{H}_2 gazı daha hafif olduğu için karşı kaba daha hızlı geçer; ancak sistem dengeye ulaştığında iki kapta da \text{H}_2 ve \text{O}_2 molekülleri eşit oranda karışmış olur.

Tanecik Modeli Çizimi:

  • Sol ve sağ kapların her ikisinde de eşit sayıda ve homojen dağılmış kırmızı (\text{H}_2) ve mavi (\text{O}_2) çift atomlu moleküller çizilmelidir.

Çözüm kontrolü

Gazlar bulundukları kabın hacmini tamamen kaplar ve homojen olarak dağılır. Denge durumunda her iki kapta gaz türlerinin kısmi basınçları ve tanecik yoğunlukları eşitlenir.

Soru 5

Kısa cevap

a) Gazlar cam boru üzerinde \text{SO}_2 gazının bulunduğu uca daha yakın bir noktada karşılaşır (\text{CH}_4 ucundan 2/3, \text{SO}_2 ucundan 1/3 uzaklıkta).

b) Gazların tam orta noktada karşılaşması için \text{SO}_2 gazının bulunduğu taraf ısıtılmalı veya \text{CH}_4 tarafı soğutulmalıdır. \text{SO}_2’nin mutlak sıcaklığı \text{CH}_4’ün mutlak sıcaklığının 4 katına çıkarıldığında (T_{\text{SO}_2} = 4 \cdot T_{\text{CH}_4}) hızlar eşitlenir.

Çözüm kontrolü

a) Hız Oranı Hesaplaması:

\frac{v_{\text{CH}_4}}{v_{\text{SO}_2}} = \sqrt{\frac{M_{\text{SO}_2}}{M_{\text{CH}_4}}} = \sqrt{\frac{64}{16}} = \sqrt{4} = 2

\text{CH}_4 gazı \text{SO}_2 gazından 2 kat daha hızlıdır. Aynı sürede \text{CH}_4 2 birim yol alırken \text{SO}_2 1 birim yol alır ve karşılaşma \text{SO}_2 ucuna yakın gerçekleşir.

b) Sıcaklık Eşitleme Hesaplaması:

\frac{v_{\text{CH}_4}}{v_{\text{SO}_2}} = \sqrt{\frac{T_{\text{CH}_4} \cdot M_{\text{SO}_2}}{T_{\text{SO}_2} \cdot M_{\text{CH}_4}}} = 1 \implies \sqrt{\frac{T_{\text{CH}_4} \cdot 64}{T_{\text{SO}_2} \cdot 16}} = 1 \implies \frac{T_{\text{SO}_2}}{T_{\text{CH}_4}} = 4

\text{SO}_2’nin mutlak sıcaklığı \text{CH}_4’ün 4 katı yapıldığında hızlar eşitlenerek borunun tam ortasında karşılaşma sağlanır.

Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 111 · :blue_book: Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 113 →

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 111 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)