!image|666x500 [Link Silindi]
Soru:
Hava sürtünmelerinin önemsenmediği ortamda yerden V_0 hızıyla dikey yukarı doğru atılan cismin 4. saniyedeki ve 6. saniyedeki hız büyüklükleri aynı oluyor. Buna göre cismin maksimum yüksekliği kaç m olur?
(g = 10\ \mathrm{m/s^2})
İçindekiler
1. Sorunun İncelenmesi
Cisme etki eden yer çekimi ivmesi $g = 10\ \mathrm{m/s^2}’dir ve sürtünme yoktur. Hızın zamanla değişimi:
v(t) ;=; V_0 ;-; g,t
$
Burada v(t) pozitif yukarı yönlü hızdır. Soruda, hızın büyüklüklerinin (mutlak değerlerinin)
4. saniyedeki ve 6. saniyedeki değerlerinin eşit olduğu belirtiliyor:
\bigl|v(4)\bigr| = \bigl|v(6)\bigr|
2. Hesaplama Adımları
-
- saniyedeki hız:
v(4) = V_0 - 10\cdot 4 = V_0 - 40
- saniyedeki hız:
-
- saniyedeki hız:
v(6) = V_0 - 10\cdot 6 = V_0 - 60
- saniyedeki hız:
-
Büyüklüklerin eşitlenmesi:
\bigl|V_0 - 40\bigr| = \bigl|V_0 - 60\bigr|
Bu durumda ya (V_0 - 40) = (V_0 - 60) ki bu imkânsız, ya da
V_0 - 40 = -\,(V_0 - 60)
eşitliği geçerlidir. İkinci durumu çözelim:V_0 - 40 = -V_0 + 60 \quad\Longrightarrow\quad 2V_0 = 100 \quad\Longrightarrow\quad V_0 = 50\ \mathrm{m/s} -
Maksimum yükseklik formülü:
H_{\max} = \frac{V_0^2}{2g}
yerine koyarsak:
H_{\max} = \frac{50^2}{2 \cdot 10} = \frac{2500}{20} = 125\ \mathrm{m}
3. Sonuç ve Özet Tablo
| Adım | İfade / Değer |
|---|---|
| Başlangıç hızı V_0 | 50\ \mathrm{m/s} |
| Maksimum yükseklik | 125 m |
| Hız eşitliği koşulu | $\bigl |
Cevap: Cismin maksimum yüksekliği 125 metre’dir.
Soru: Hava sürtünmelerinin önemsiz olduğu ortamda yerden V_1 hızıyla düşey yukarı doğru atılan cismin 4. saniyedeki ve 6. saniyedeki hız büyüklükleri aynı oluyor. Buna göre cismin maksimum yüksekliği kaç m olur? (g = 10 \, m/s^2)
Çözüm:
Verilenler:
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| Yerçekimi ivmesi (g) | 10 \, m/s^2 |
| Cismin 4. saniyedeki hızı (v_4) | ? (bilinmiyor) |
| Cismin 6. saniyedeki hızı (v_6) | v_4 ile aynı |
| Başlangıç hızı (V_1) | ? (bulunacak) |
Adım 1: Hızların eşit olması durumu
Serbest düşme hareketinde, hava sürtünmesi yoksa, hız zamanla şu şekilde değişir:
v = V_1 - g t
Burada:
- V_1 cismin başlangıçtaki yukarı doğru hızı,
- g yerçekimi ivmesi,
- t zaman,
- v o andaki hızdır.
Adım 2: 4. ve 6. saniyedeki hızların eşit olması
Soruda, 4. ve 6. saniyedeki hızların büyüklüklerinin aynı olduğu söyleniyor.
Yani:
|v_4| = |v_6|
Hızlar:
v_4 = V_1 - g \times 4 = V_1 - 40
v_6 = V_1 - g \times 6 = V_1 - 60
Burada hızların büyüklükleri eşit olduğuna göre:
|V_1 - 40| = |V_1 - 60|
Adım 3: Mutlak değer eşitliğini çözme
İki sayı arasındaki mutlak değer eşitliği için iki durum vardır:
-
V_1 - 40 = V_1 - 60
Bu durumda -40 = -60 olur, ki bu doğru değildir. -
V_1 - 40 = -(V_1 - 60)
Yani:
V_1 - 40 = -V_1 + 60
Buradan:
V_1 + V_1 = 60 + 40
2 V_1 = 100
V_1 = 50 \, m/s
Adım 4: Cismin maksimum yüksekliği
Maksimum yükseklik, cismin hızının sıfır olduğu andaki yüksekliğe eşittir.
Maksimum yükseklik için:
v = 0 = V_1 - g t_{max}
Buradan:
t_{max} = \frac{V_1}{g} = \frac{50}{10} = 5 \, s
Adım 5: Maksimum yüksekliği hesaplama
Yukarı doğru atılan cismin yüksekliği zamanla şu şekilde değişir:
h = V_1 t - \frac{1}{2} g t^2
Maksimum yükseklikte t = t_{max} = 5 s olduğuna göre:
h_{max} = 50 \times 5 - \frac{1}{2} \times 10 \times 5^2
h_{max} = 250 - 5 \times 25 = 250 - 125 = 125 \, m
Sonuç:
Cismin maksimum yüksekliği 125 metredir.
Özet Tablosu
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Başlangıç hızı (V_1) | $ | V_1 - 40 |
| Maksimum zaman (t_{max}) | t_{max} = \frac{V_1}{g} = \frac{50}{10} | 5 \, s |
| Maksimum yükseklik (h_{max}) | h_{max} = V_1 t_{max} - \frac{1}{2} g t_{max}^2 | 125 \, m |
Eğer başka sorunuz olursa, yardımcı olmaktan memnuniyet duyarım! @Elif213