Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Telsiz haberleşmesinde ses sinyali mikrofon vasıtasıyla elektromanyetik dalgalara (radyo dalgaları) dönüştürülerek iletilir. Elektromanyetik dalgalar bina içinde ve açık havada ortalama olarak ışık hızına yakın bir hızla (c \approx 3 \times 10^8 \text{ m/s}) yayılır. Dolayısıyla bina içinde ya da açık havada bulunulması iletim hızını belirgin biçimde etkilemez. Doğrudan insan sesinin (mekanik dalganın) ortamdaki yayılma hızı düşünüldüğünde ise ses hızı havanın sıcaklık ve yoğunluğuna bağlıdır; ortam koşulları eşit kabul edildiğinde ses hızı değişmez.
Çözüm kontrolü: Telsiz iletimi elektromanyetik dalgalarla sağlandığından yayılma hızı hava ortamında sabittir.
Soru 2
Kısa cevap
- Ses dalgası: Hızlı ilerlediği ortam: Katı (yoğun ortam) | Yavaş ilerlediği ortam: Gaz (az yoğun ortam)
- Elektromanyetik dalgalar: Hızlı ilerlediği ortam: Boşluk / Gaz (az yoğun ortam) | Yavaş ilerlediği ortam: Katı / Saydam yoğun ortamlar
Çözüm kontrolü: Ses mekanik dalga olup tanecik yoğunluğu yüksek ortamlarda hızlı yayılır. Elektromanyetik dalgalar ise boşlukta en hızlı (c), kırılma indisi büyük yoğun ortamlarda daha yavaş ilerler.
Soru 3
Kısa cevap
Hayri’nin salınım periyodu, Şükran’ın salınım periyodundan daha büyüktür (T_{\text{Hayri}} > T_{\text{Şükran}}).
Örnek cevap / çözüm yolu
Yaylı sarkaçta salınım periyodu T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}} formülü ile hesaplanır. İkisi de aynı yaylarla bağlandığı için yay sabiti (k) eşittir. Şükran’ın kütlesi Hayri’ninkinden küçük olduğu için (m_{\text{Şükran}} < m_{\text{Hayri}}), kütlesi büyük olan Hayri’nin salınım periyodu daha büyük olur.
Çözüm kontrolü: Periyot, kütlenin karekökü ile doğru orantılıdır (T \propto \sqrt{m}).
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Sert olan 1. yayın yay sabiti (k_1) büyüktür. Yayı germek için gereken kuvvet F = m \cdot g = k \cdot x ilişkisine bağlıdır. Şükran’ın kütlesi ve dolayısıyla ağırlığı daha az olduğu için 1. yayı esnetmeye yetecek kadar kuvvet uygulayamaz. Yeterli esneme ve geri çağırıcı kuvvet oluşmadığından Şükran bu yayda salınım hareketi gerçekleştiremez.
Çözüm kontrolü: Küçük kütleli cisimler yüksek yay sabitine (k) sahip sert yayları yeterince geremediklerinden salınım yapamazlar.
Soru 5
Kısa cevap
E) Yayların başlangıç noktasından daha fazla çekilerek bırakılması periyodu etkilemez.
Örnek cevap / çözüm yolu
Yaylı trambolindeki basit harmonik hareketin periyodu T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}} bağıntısı ile belirlenir. Denklemden görüldüğü üzere periyot genliğe (yayın ne kadar çekildiğine veya sıkıştırıldığına) bağlı değildir. Bu nedenle yayın daha fazla çekilip bırakılması salınım periyodunu değiştirmez.
Çözüm kontrolü:
- A şıkkı yanlıştır; kütle arttıkça periyot artar.
- B şıkkı yanlıştır; daha sert yay (k büyük) periyodu azaltır.
- C şıkkı yanlıştır; Şükran’ın kütlesi küçük olduğundan periyodu daha küçüktür.
- D şıkkı yanlıştır; yayın serbest boyu periyodu doğrudan etkileyen temel parametre değildir.
- E şıkkı kesinlikle doğrudur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 340 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 342 →