Soru 1
Soru (4.10. Soru):
Ali Bey, oğlu Ahmet ve kızı Ayşe’yi parka götürür. Ali Bey, görseldeki gibi farklı ip uzunluklarına sahip salıncaklardan uzun ipli olana 35 kg kütleli Ahmet’i ve kısa ipli olana 25 kg kütleli Ayşe’yi oturtarak sallar. Ayşe sallanma sırasında süratinin yüksek olduğunu babasına söyler.
Buna göre;
a) Ayşe’nin süratinin yüksek olması fizik bilimine ait hangi kavramla ilişkilidir? Kısaca açıklayınız.
b) Ali Bey, Ayşe’nin söylemi üzerine Ahmet ve Ayşe’nin yerlerini değiştirerek yeniden sallamaya başlar. Bu durumda çocukların periyotları ilk duruma göre nasıl değişir? Kısaca açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
a) Ayşe’nin hareketinin seri hissedilmesi frekans ve periyot kavramlarıyla ilişkilidir. Basit sarkaç modelinde periyot T = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}} ifadesi ile bulunur. İp uzunluğu (L) küçük olan Ayşe’nin salıncağında periyot (T) daha küçüktür. Frekans f = \frac{1}{T} olduğundan periyodu küçük olan salıncağın frekansı daha yüksektir; birim zamandaki gidiş-geliş sayısı fazla olduğu için Ayşe hareketini daha süratli/hızlı algılar.
b) Basit sarkacın periyodu salınan cismin kütlesine bağlı değildir, sadece ip uzunluğuna (L) ve yer çekimi ivmesine (g) bağlıdır.
- Ahmet uzun ipli salıncaktan kısa ipli salıncağa geçtiği için ip uzunluğu azalır ve Ahmet’in periyodu azalır.
- Ayşe kısa ipli salıncaktan uzun ipli salıncağa geçtiği için ip uzunluğu artar ve Ayşe’nin periyodu artar.
Soru 2
Soru (4.11. Soru):
Yay sarkacı ve basit sarkaç için verilen genellemelerde boş bırakılan yerleri aşağıda verilen sözcüklerden uygun olanı ile tamamlayınız.
(frekans, kütle, periyot, ip uzunluğu, genlik, yay sertliği, uzanım)
- Basit sarkacın periyodu, _______________ ve yer çekimine bağlıdır.
- Yay sarkacının periyodu, kütle ve _______________ değerlerine bağlıdır.
- Basit sarkaçta ipin uzunluğu arttıkça _______________ artar.
- Basit sarkaçta _______________ değişimi periyodu etkilemez.
- Yay sarkacı ve basit sarkaçta periyot artarsa _______________ azalır.
Kısa cevap
- ip uzunluğu
- yay sertliği
- periyot
- kütle
- frekans
Çözüm kontrolü:
- Basit sarkacın periyodu T = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}} formülüne göre ip uzunluğuna ve yer çekimine bağlıdır; kütleye bağlı değildir.
- Yay sarkacının periyodu T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}} formülüne göre kütleye ve yay sertliğine bağlıdır.
- İp uzunluğu (L) arttıkça periyot (T) artar.
- Periyot ile frekans ters orantılıdır (f = \frac{1}{T}); periyot arttıkça frekans azalır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 306 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 308 →