Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Görsellerdeki hareketlerin temel özellikleri şu şekildedir:
- a (Salıncak) ve b (Sarkaçlı Saat): Denge konumu etrafında belirli bir periyotla ileri ve geri dönme/salınım hareketi yaparlar.
- c (Trambolin) me ç (Pogo Stick - Zıp Zıp): Dikey doğrultuda, yay esnekliği ve yer çekimi etkisiyle yukarı-aşağı titreşim hareketi yaparlar.
- Ortak Özellik: Tüm görsellerdeki hareketler, sabit bir denge konumu etrafında kendini tekrar eden periyodik salınım ve titreşim hareketleridir.
Çözüm-kontrol açıklaması
Hareketlerin tamamı belirli zaman aralıklarında kendiliğinden tekrarlandığı için periyodik hareket sınıfına girer. Salıncak ve sarkaç dairesel yay çizen salınım, trambolin ve zıp zıp ise doğrusal titreşim hareketidir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Hareket tipleri ve mekanizmaları açısından benzerlik gösteren görseller:
- a ve b görselleri: Her ikisi de bir sabitleme noktasından asılı kütlenin denge konumu etrafında yaptığı dairesel salınım (basit sarkaç) hareketidir.
- c ve ç görselleri: Her ikisi de esnek bir sistem (yay/esnek kumaş) üzerindeki kütlenin yaptığı düşey doğrultudaki titreşim (yaylı sarkaç) hareketidir.
Çözüm-kontrol açıklaması
a ve b görsellerinde kütle ve ip/çubuk ikilisi salınım oluştururken, c ve ç görsellerinde yay esnekliği kuvveti titreşim hareketini sağlar.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Günlük hayattan verilebilecek benzer örnekler:
- Salınım hareketine (a ve b) örnekler:
- Beşiğin sallanması
- Lunaparktaki gondol oyuncağının hareketi
- Çanın vurulduktan sonraki sallantısı
- Duvar saatlerindeki sarkacın hareketi
- Titreşim hareketine (c ve ç) örnekler:
- Gitar teline vurulduğunda telin git-gel hareketi
- Araba amortisörlerinin çukura girince inip çıkması
- Cep telefonunun titreşim motorunun çalışması
- Dikiş makinesi iğnesinin inip çıkması
Çözüm-kontrol açıklaması
Verilen örnekler, cisimlerin bir denge konumundan ayrıldıktan sonra geri çağırıcı kuvvet etkisiyle yaptıkları periyodik hareket ilkelerine tam uyum sağlar.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Etkinlik adımlarında istenen Basit Sarkaç deneyi ve Tablo 1’in analizi:
- Kütlenin Etkisi (m_1 = 100\text{ g} ve m_2 = 200\text{ g}): İp uzunluğu sabit tutulduğunda kütlenin artırılması periyot süresini değiştirmez. m_1 ve m_2 kütleleri için ölçülen periyot değerleri birbiriyle aynı çıkar.
- İp Uzunluğunun Etkisi (L = 50\text{ cm} ve L = 100\text{ cm}): İp uzunluğu arttıkça sarkacın bir tam salınım yapması için geçen süre (periyot) artar.
Teorik Periyot Hesaplaması (T = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}} formülü ile, g \approx 9{,}8\text{ m/s}^2 ve \pi \approx 3{,}14 alınarak):
- L = 50\text{ cm} = 0{,}5\text{ m} için ölçülen periyot yaklaşık T \approx 1{,}42\text{ s} olur.
- L = 100\text{ cm} = 1{,}0\text{ m} için ölçülen periyot yaklaşık T \approx 2{,}01\text{ s} olur.
Çözüm-kontrol açıklaması
Basit sarkaçta periyot yalnızca ipin uzunluğuna (L) ve yer çekimi ivmesine (g) bağlıdır; asılan kütleye (m) ve küçük açılarda (10^\circ’den küçük) genliğe bağlı değildir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 300 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 302 →