Soru 1
Kısa cevap
d_2 < d_1 < d_3
Çözüm açıklaması
Su dalgalarında yayılma sürati ile ortamın derinliği doğru orantılıdır. Derinliği fazla olan ortamda dalgaların sürati daha büyük, derinliği az (sığ) olan ortamda ise dalgaların sürati daha küçüktür.
Soruda verilen bölgelerdeki yayılma süratleri arasındaki ilişki:
\vartheta_3 > \vartheta_1 > \vartheta_2
Derinlik ile sürat doğru orantılı olduğu için bölgelerin derinlikleri (d_1, d_2, d_3) arasındaki ilişki de aynı yöndedir:
d_3 > d_1 > d_2
Derinliklerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı:
d_2 < d_1 < d_3
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Öğrencilerin Cümlelerindeki Dalga Örnekleri:
-
Mekanik Dalgalar:
- Sudem’in cümlesi: Şimşek çaktığında işitilen ses dalgası.
- Cihan’ın cümlesi: Cam fanus içindeki zilden yayılan ses dalgası.
-
Elektromanyetik Dalgalar:
- Sudem’in cümlesi: Şimşek çaktığında görülen ışık dalgası.
- Cihan’ın cümlesi: Lambadan yayılan ışık dalgası.
- Eslem’in cümlesi: Cep ve uydu telefonlarında haberleşmeyi sağlayan radyo dalgaları / mikrodalgalar.
2. Mekanik ve Elektromanyetik Dalgalar Arasındaki Farklar:
- Maddesel Ortam İhtiyacı: Mekanik dalgaların (ses vb.) yayılabilmesi için maddesel bir ortama (katı, sıvı, gaz) ihtiyaç vardır; boşlukta yayılamazlar (Cihan’ın havası boşaltılmış fanusta zilin sesini duyamaması). Elektromanyetik dalgalar (ışık, radyo dalgaları vb.) ise maddesel bir ortama ihtiyaç duymadan boşlukta da yayılabilirler (Eslem’in uydulardan sinyal alabilmesi).
- Yayılma Sürati: Elektromanyetik dalgalar boşlukta ve ortamlarda mekanik dalgalara göre çok daha yüksek süratle (ışık süratiyle) yayılırlar. Bu nedenle şimşek çaktığında ışık hemen görülürken ses arkadan gelir (Sudem’in gözlemi).
Çözüm açıklaması
Öğrencilerin verdikleri örnekler dalga türlerinin temel özelliklerini doğrular:
- Sudem’in örneği, elektromanyetik dalgaların (ışık) mekanik dalgalara (ses) göre çok daha hızlı yayıldığını gösterir.
- Cihan’ın örneği, mekanik dalgaların maddesel olmayan boş ortamda yayılamadığını, elektromanyetik dalgaların ise boşluktan geçebildiğini kanıtlar.
- Eslem’in örneği, elektromanyetik dalgaların uzay boşluğundaki uydular ile dünya arasındaki kablosuz iletişimde kullanıldığını açıklar.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 296 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 298 →