Soru 1
Motor sesinin su altında daha yakından geliyormuş gibi duyulmasının sebebi ne olabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Ses dalgaları suda havadakine göre çok daha hızlı yayılır ve daha az enerji kaybına uğrar. Suyun tanecik yoğunluğu havadan fazla olduğu için teknenin motor sesi kulağa daha çabuk ve güçlü ulaşır. Bu durum teknenin fiziksel olarak bulunduğundan daha yakın olduğu algısını oluşturur.
Sesin ortama bağlı yayılma sürati ve kulaktaki algılanma şiddeti dikkate alınarak açıklanmıştır.
Soru 2
Bu olayda sesin sudaki ve havadaki yayılma süratleri arasındaki farkı açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Sesin sudaki yayılma sürati, havadaki yayılma süratinden daha büyüktür. Ses mekanik bir dalga olduğu için maddesel ortamın tanecikleri arasındaki mesafe azaldıkça (yoğunluk ve esneklik arttıkça) enerji iletimi hızlanır. Bu nedenle ses suda havaya göre daha süratli hareket eder.
Ortamın fiziki özellikleri ile ses dalgalarının yayılma sürati arasındaki ilişki doğrulanmıştır.
Soru 3
Ses dalgalarının sürati ile ilgili ulaştığınız sonuçlar tüm dalgalar için genellenebilir mi? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Hayır, genellenemez. Ses gibi mekanik dalgalar ortamın yoğunluğu arttıkça daha hızlı yayılırken; ışık gibi elektromanyetik dalgalar maddesel ortamın yoğunluğu arttıkça daha yavaş yayılır ve en hızlı boşlukta hareket eder. Su dalgalarında ise yayılma sürati ortamın yoğunluğundan ziyade suyun derinliğine bağlıdır.
Mekanik, elektromanyetik ve su dalgalarının yayılma ilkeleri karşılaştırılarak genelleme yapılamayacağı gösterilmiştir.
Soru 4
İzlediğiniz videodan ve ön bilgilerinizden yararlanarak su ve ses dalgalarında yayılma süratini etkileyen etmenleri sınıf arkadaşlarınızın bakış açılarını da dikkate alarak tahmin ediniz. Tahminlerinizi gerekçeleri ile yazarak sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Su Dalgaları: Yayılma süratini etkleyen temel etmen ortamın derinliğidir. Su derinleştikçe dalga sürati artar, ortam sığlaştıkça sürat azalır.
- Ses Dalgaları: Yayılma süratini etkileyen temel etmenler ortamın cinsi (katı > sıvı > gaz) ve ortamın sıcaklığıdır. Ortam sıcaklığı arttıkça taneciklerin kinetik enerjisi artacağı için ses daha hızlı yayılır.
Hem su hem de ses dalgaları için sürate etki eden fiziki değişkenler (derinlik, ortam türü ve sıcaklık) gerekçeleriyle açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 291 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 293 →