Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Etkinlik gözlemlerine dayanarak dalga parametreleri şu şekilde tanımlanabilir:
- Dalga Boyu: Ardışık iki dalga tepesi veya iki dalga çukuru arasındaki mesafedir. Bir tam dalganın uzaydaki uzunluğudur.
- Frekans: Kaynağın bir saniyede (birim zamanda) ürettiği tam dalga sayısıdır.
- Periyot: Bir tam dalganın oluşması için geçen süredir.
Çözüm-kontrol açıklaması
Dalga boyu metre (m) cinsinden bir uzunluk niceliğidir. Periyot zaman (s), frekans ise birim zamandaki dalga sayısı (s^{-1} veya Hz) olup aralarında T \cdot f = 1 ilişkisi bulunur.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
- Dalga Boyu: İlişkili olduğu temel nicelik Uzunluk’tur. Uygun ölçme aracı Cetfel / Şerit metre’dir.
- Frekans: İlişkili olduğu temel nicelik Zaman’dır. Uygun ölçme aracı Frekansmetre (veya kronometre ile sayımsal takip)'dir.
- Periyot: İlişkili olduğu temel nicelik Zaman’dır. Uygun ölçme aracı Kronometre’dir.
Çözüm-kontrol açıklaması
Fizik bilhindeki temel niceliklerden uzunluk dalga boyunu, zaman ise periyot ve frekans niceliklerinin tanım temelini oluşturur.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
- Akıllı cihazınızın kamerasını veya karekod okuyucu uygulamasını sayfadaki karekoda yönlendiriniz.
- Bağlantı üzerinden açılan simülasyon ortamında periyodik dalga kaynağını çalıştırınız.
- Oluşan dalga tepeleri ve çukurlarının hareketini gözlemleyiniz.
Çözüm-kontrol açıklaması
Karekod harici bir dijital animasyona yönlendirmektedir. Kod tarandığında ekrandaki sanal dalga leğeni veya ip modeli üzerinde genlik, frekans ve dalga boyu değişimleri canlı izlenebilir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Animasyon üzerindeki cetfel ve kronometre araçları kullanılarak yapılan gözlemler sonucunda tablo örneği aşağıdaki gibi doldurulur:
- 1. Dalga Hareketi: Dalga Boyu = 4\text{ cm}, Frekans = 0,5\text{ Hz}, Periyot = 2\text{ s}
- 2. Dalga Hareketi: Dalga Boyu = 2\text{ cm}, Frekans = 1\text{ Hz}, Periyot = 1\text{ s}
- 3. Dalga Hareketi: Dalga Boyu = 6\text{ cm}, Frekans = \frac{1}{3}\text{ Hz}, Periyot = 3\text{ s}
Çözüm-kontrol açıklaması
Simülasyondaki cetvel yardımıyla iki tepe arası mesafe ölçülerek dalga boyu; kronometre ile bir tam dalganın geçiş süresi ölçülerek periyot tespit edilir. Frekans ise f = \frac{1}{T} bağıntısıyla hesaplanır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Sürat, birim zamanda alınan yoldur (v = \frac{x}{t}). Bir dalga, bir periyotluk (T) sürede bir dalga boyu (\lambda) kadar yol alır. Buna göre dalga sürati:
bağıntısı ile tanımlanır. Dalga sürati, dalga boyu ile frekansın çarpımına eşittir.
Çözüm-kontrol açıklaması
İlerleyen bir dalganın birim zamandaki katettiği mesafe ortam koşullarına bağlıdır. Temel hareket denkleminden türetilerek v = \lambda \cdot f formülüne ulaşılır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
İpin kalınlığı ve malzemesi değişmediği için dalganın yayılma sürati (v) değişmez.
İp daha hızlı sallandığında:
- Frekans (f): Artar (birim zamandaki salınım sayısı artar).
- Periyot (T): Azalır (T = \frac{1}{f} olduğu için).
- Dalga Boyu (\lambda): Azalır (v = \lambda \cdot f bağıntısında v sabit iken f arttığı için \lambda küçülür).
Çözüm-kontrol açıklaması
Dalga sürati yalnızca ortamın fiziksel özelliklerine bağlıdır. Ortam aynı kaldığı için sürat sabittir. Kaynağın daha hızlı sallanması frekansı artırır, frekansın artması ise dalga boyunu küçültür.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 275 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 277 →