Soru 1
Meksika dalgası ve su dalgası arasındaki farklılıklar neler olabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Meksika dalgasında ortamı oluşturan insanlardır ve kişiler yalnızca kollarını kaldırıp ayağa kalkarak düşey doğrultuda hareket eder; kütle aktarımı veya insanların yer değiştirmesi gerçekleşmez. Su dalgasında ise su molekülleri salınım hareketi yapar ve dalga biçimi su yüzeyinde ilerler. Ayrıca Meksika dalgası insanların bilinçli ritmik hareketine dayanırken, su dalgası fiziksel kuvvetler ve ortamın esnekliği sonucu yayılan mekanik bir dalgadır.
Taneciklerin ve kişilerin hareket biçimi ile enerjinin aktarım mekanizması karşılaştırılmıştır.
Soru 2
Meksika dalgasını az sayıda seyirci ile oluşturmak mümkün olabilir mi?
Örnek cevap / çözüm yolu
Hayır, belirgin ve sürekli bir Meksika dalgası oluşturmak için yeterli sayıda kişinin yan yana ve arka arkaya dizilerek ritmik hareket etmesi gerekir. Az sayıda seyirci olduğunda dalganın yayılma sürekliliği algılanamaz ve hareket yalnızca tekil kalkıp oturmalardan ibaret kalır.
Dalga hareketinin sürekliliği ve ortam boyutu arasındaki ilişki açıklanmıştır.
Soru 3
Günlük hayatta karşılaşılan hangi hareketler dalga hareketlerine örnek olarak verilebilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
- Bağlama veya gitar telinin titreşerek ses üretmesi
- Rüzgarda dalgalanan kumaş veya bayrak hareketi
- Durgun suya taş atıldığında oluşan dairesel su dalgaları
- Hoparlör memranının titreşimiyle havadaki ses dalgalarının yayılması
- Deprem anında yer kabuğunda ilerleyen sarsıntı dalgaları
Enerjinin titreşim yoluyla bir ortamda yayılmasına dayanan günlük hayat örnekleri sunulmuştur.
Soru 4
Önceki öğrenmelerinizden yola çıkarak dönme, öteleme ve titreşim hareketlerinin tanımlarını kendi cümleleriniz ile yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
- Dönme Hareketi: Bir cismin belirli bir eksen etrafında dairesel yörünge izleyerek yaptığı dolanım hareketidir (örneğin saat kollarının veya çarkın hareketi).
- Öteleme Hareketi: Bir cismin bütün noktalarının aynı yönde ve eşit miktarda kayarak yer değiştirmesi hareketidir (örneğin düz yolda ilerleyen bir arabanın hareketi).
- Titreşim Hareketi: Bir cismin sabit bir denge konumu etrafında iki nokta arasında periyodik olarak gidip gelme (salınım) hareketidir (örneğin saz teli veya salıncağın hareketi).
- sınıf fizik müfredatı temel hareket türleri tanımlanmıştır.
Soru 5
Yandaki karekodu kullanarak verilen dalga videolarını inceleyiniz. Açıklamalara göre Meksika dalgası ve su dalgası hareketlerinin benzerlerini sınıfta rol oynama veya drama teknikleriyle uygulayınız ve hareketin başlama-bitiş süresini kronometre ile ölçünüz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Sınıf ortamında gerçekleştirilecek etkinlik basamakları:
- Meksika Dalgası Uygulaması: Sıralarda oturan öğrenciler en baştan itibaren kollarını kaldırıp ayağa kalkar ve sırayla oturarak hareketi son sıraya kadar iletir. Kronometre ile ilk hareketten son öğrenci oturana kadar geçen süre ölçülür.
- Su Dalgası Uygulaması: İç içe halkalar oluşturan grupta merkezdeki öğrenci kollarını kaldırınca 1. halkadaki öğrenciler geriye doğru adım atar, ardından 2. halkadakiler adım atar. Kronometre ile merkezden en dış halkaya ulaşma süresi kaydedilir.
Yaratıcı drama yöntemi ile dalga yayılımı simüle edilmiş ve süre ölçüm adımları belirtilmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 273 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 275 →