Soru 1
Neden gitarın her bir teli farklı ses çıkarır?
Örnek cevap / çözüm yolu
Gitar tellerinin kalınlıkları (boyca kütle yoğunlukları), gerginlikleri ve boyları birbirinden farklıdır. İnce, gergin veya kısa teller vurulduğunda daha yüksek frekansta titreşerek ince (tiz) ses verir; kalın, gevşek veya uzun teller ise daha düşük frekansta titreşerek kalın (pes) ses oluşturur.
Çözüm kontrolü: Tel kalınlığı, uzunluğu ve gerginliği titreşim frekansını etkiler; bu da farklı frekanslarda (tiz/pes) seslerin elde edilmesini sağlar.
Soru 2
Müziğin sesini uzayda duymak mümkün müdür?
Kısa cevap
Hayır, mümkün değildir.
Çözüm kontrolü: Ses dalgaları mekanik dalgalardır ve yayılabilmek için katı, sıvı veya gaz gibi maddesel bir ortama ihtiyaç duyar. Uzay boşluğunda maddesel ortam bulunmadığından ses dalgaları yayılamaz.
Soru 3
Su yüzeyinde oluşan dalgalar dairesel yayılma dışında başka hangi şekillerde yayılabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Su yüzeyindeki dalgalar, kaynağın geometrik yapısına bağlı olarak doğrusal (düzlem) dalgalar şeklinde de yayılabilir. Örneğin suya düz bir cetvel veya çubuk paralel olarak batırılıp çıkarıldığında doğrusal dalga cepheleri elde edilir.
Çözüm kontrolü: Noktasal kaynaklar dairesel dalga, doğrusal kaynaklar ise düz dalga oluşturur.
Soru 4
Göldeki dairesel su dalgalarının farklı büyüklüklerde olmasının sebebi ne olabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Dalgaların genlik veya dalga boyu bakımından farklı büyüklüklerde görünmesi; kaynağın suya aktardığı enerjinin miktarına, suya düşen nesnenin kütlesi ile hızına ve suyun derinliğine bağlıdır. Ayrıca kaynaktan uzaklaştıkça enerji daha geniş bir alana yayıldığı için dalga genliği küçülür.
Çözüm kontrolü: Aktarılan enerji miktarı ve ortamın derinliği dalgaların genliğini, hızını ve dalga boyunu doğrudan etkiler.
Soru 5
Yarasaların çıkardığı ses dalgalarının hızı farklı yoğunluktaki hava katmanlarında nasıl etkilenir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Ses dalgalarının yayılma hızı kaynağa değil, tamamen yayıldığı ortamın fiziki özelliklerine (sıcaklık, yoğunluk ve esneklik) bağlıdır. Sıcaklığı ve moleküler etkileşimi farklı olan hava katmanlarında sesin yayılma hızı değişir; genellikle sıcaklığın arttığı katmanlarda ses hızı da artar.
Çözüm kontrolü: Dalga hızı sadece ortama bağlıdır; havanın sıcaklığı ve yoğunluğu değiştikçe ses dalgalarının yayılma hızı farklılaşır.
Soru 6
Depremin etkilerinden korunmak için teknolojik olarak neler yapılabilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Deprem erken uyarı sistemleri ve sismik sensörler yardımıyla hızlı trenlerin, gaz hatlarının ve elektrik şebekelerinin otomatik olarak durdurulması sağlanabilir. Yapılarda ise sismik izolatörler, sönümleyiciler ve akıllı deprem sensörleri kullanılarak binaların yıkılması önlenebilir.
Çözüm kontrolü: Otomatik sismik tespit sistemleri ve yapısal mühendislik teknolojileri depremin getireceği can ve mal kayıplarını en aza indirir.
Soru 7
Deprem dalgalarının oluştuğu bölgeden başlayarak daha uzak mesafelere kadar yayılmasında ortamın etkisi nedir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Deprem dalgaları mekanik dalga olduğu için katı ve akışkan yer kabuğu katmanlarında ilerler. Dalgaların yayılma hızı ve genliği; geçtikleri kayaların yoğunluğuna, sertliğine ve elastikliğine bağlıdır. Sert zeminlerde dalga hızlı ilerlerken gevşek ve alüvyonal zeminlerde yavaşlar; bu yavaşlama dalga genliğini büyüterek yüzeydeki yıkım etkisini artırır.
Çözüm kontrolü: Ortamın fiziksel özellikleri (zemin türü, esneklik, yoğunluk) deprem dalgasının yayılma hızını, doğrultusunu ve yıkım gücünü doğrudan belirler.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 271 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 273 →