10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 241 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Kısa cevap

K anahtarı kapatıldığında ampermetrede okunan değer artar, voltmetrede okunan değer azalır.

Örnek cevap / çözüm yolu

1. K Anahtarı Açıkken:

  • 2R direncinin bulunduğu kol açık devre olduğu için bu koldan akım geçmez.
  • Üstteki R direnci ile sağdaki R direnci birbirine seri bağlı durumdadır.
  • Devrenin ilk eşdeğer direnci:
    R_{eş1} = R + R = 2R
  • Ana kolda bulunan ampermetrenin okuduğu ilk akım değeri:
    I_1 = \frac{V}{R_{eş1}} = \frac{V}{2R} = 0{,}5\frac{V}{R}
  • Voltmetrenin üstteki R direnci üzerinde ölçtüğü ilk gerilim değeri:
    V_1 = I_1 \cdot R = \left(\frac{V}{2R}\right) \cdot R = \frac{V}{2} = 0{,}5V

2. K Anahtarı Kapatıldığında:

  • 2R direnci devreye girer ve üstteki R direnci ile paralel bağlı hâle gelir.

  • Bu paralel bağlı kısmın eşdeğer direnci (R_p):

    R_p = \frac{R \cdot 2R}{R + 2R} = \frac{2R^2}{3R} = \frac{2}{3}R
  • Devrenin yeni toplam eşdeğer direnci (R_{eş2}):

    R_{eş2} = R_p + R = \frac{2}{3}R + R = \frac{5}{3}R
  • Devrenin toplam eşdeğer direnci azaldığı için (2R \rightarrow \frac{5}{3}R), ana koldaki ampermetrenin okuduğu yeni akım değeri:

    I_2 = \frac{V}{\frac{5}{3}R} = \frac{3V}{5R} = 0{,}6\frac{V}{R}

    I_2 > I_1 olduğu için ampermetrede okunan değer artar.

  • Voltmetrenin paralel bölge (R_p) üzerinde ölçtüğü yeni gerilim değeri:

    V_2 = I_2 \cdot R_p = \left(\frac{3V}{5R}\right) \cdot \left(\frac{2}{3}R\right) = \frac{2}{5}V = 0{,}4V

    V_2 < V_1 olduğu için voltmetrede okunan değer azalır.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 240 · :blue_book: Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 242 →