Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Düşey eksene potansiyel fark (V), yatay eksene elektrik akımı (I) yerleştirilerek elde edilen noktalar birleştirildiğinde orijinden geçen doğrusal bir grafik elde edilir.
Çözüm Kontrolü:
Potansiyel fark arttıkça devreden geçen elektrik akımı aynı oranda artar. Grafik lineer (doğrusal) bir eğri oluşturur.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Grafiğin eğimi \text{Eğim} = \frac{\Delta V}{\Delta I} bağıntısıyla hesaplanır. Hesaplanan eğim değeri, devrede kullanılan iletkenin direnç (R) değerine eşittir.
Çözüm Kontrolü:
\text{Eğim} = \frac{V}{I} = R olur. Bulunan eğim, iletken elemanın sabit ohmik direnç değerini verir ve devredeki dirençle doğrudan eşleşir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Direnç sabit tutulduğunda, devreye uygulanan potansiyel fark ile devreden geçen elektrik akımı doğru orantılıdır. Potansiyel fark 2 katına çıktığında akım şiddeti de 2 katına çıkar.
Çözüm Kontrolü:
Sabit direnç altında potansiyel farkın akıma oranı daima sabittir (\frac{V}{I} = \text{sabit}).
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Matematiksel Model: V = I \cdot R (veya I = \frac{V}{R})
Genelleme Cümlesi: Bir iletkenin uçları arasındaki potansiyel fark, üzerinden geçen elektrik akımı ve iletkenin direncinin çarpımına eşittir. Bir devrede elektrik akımı; potansiyel fark ile doğru, direnç ile ters orantılıdır.
Çözüm Kontrolü:
Bu ilişki fizikte Ohm Yasası olarak bilinir ve potansiyel fark (V), akım (I) ve direnç (R) arasındaki temel bağıntıyı ifade eder.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
- Reosta ile direnç 2 katına çıkarıldığında (R \rightarrow 2R): I = \frac{V}{R} bağıntısına göre devredeki elektrik akımı yarıya düşer (I \rightarrow \frac{I}{2}).
- Direncin kesit alanı 2 katına çıkarıldığında (A \rightarrow 2A): R = \rho \frac{\ell}{A} formülü uyarınca kesit alanı 2 katına çıkarsa direnç yarıya iner (R \rightarrow \frac{R}{2}). Bu durumda devredeki elektrik akımı 2 katına çıkar (I \rightarrow 2I).
Çözüm Kontrolü:
Elektrik akımı direnç ile ters orantılıdır. Direncin artması akımı azaltırken, kesit alanının artması direnci azaltıp akımı artırır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
- Potansiyel Fark (Gerilim): Araçları harekete geçiren istek/baskı veya yolun başlangıç-bitiş noktaları arasındaki araç akış gücüdür.
- Elektrik Akımı: Birim zamandan geçen araç sayısı (trafik akış hızı).
- Direnç: Yoldaki daralmalar, yol çalışmaları, şerit sayısının azlığı veya engellerdir.
Trafik yoğunluğunu azaltmak için yol genişletilerek (kesit alanı artırılarak) direnç düşürülmeli, böylece birim zamanda geçen araç akışı (akım) artırılarak tıkanıklık önlenmelidir.
Çözüm Kontrolü:
Fiziksel büyüklükler günlük hayat analojisiyle eşleştirilmiştir: Araç akışı = Akım, Yol engelleri/daralma = Direnç, Sürücü baskısı/itici güç = Potansiyel fark.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Deney Tasarımı Adımları:
- Malzemeler: Ayarlanabilir güç kaynağı (pil), ampermetre, voltmetre, reosta (değişken direnç) ve bağlantı kabloları.
- Deney 1 (Potansiyel Fark - Akım İlişkisi): Direnci sabit tutup gerilimi kademeli artırarak ampermetredeki akım değerlerini kaydediniz.
- Deney 2 (Direnç - Akım İlişkisi): Gerilimi sabit tutup reosta ile direnci değiştirerek akım değişimini inceleyiniz.
- Çizim ve Sunum: Seri bağlı ampermetre ve paralel bağlı voltmetreden oluşan devre şemasını A4 kâğıdına çizerek verileri grafiklerle poster haline getirip sununuz.
- Karekod Görevi: Dereceli puanlama anahtarındaki kriterleri (hipotez, veri tablosu, grafik çizimi ve sunum) dikkate alarak çalışmanızı öz değerlendirme ile kontrol ediniz.
Çözüm Kontrolü:
Deney tasarımı bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan değişken esaslarına uygun şekilde kurgulanmış ve poster sunum adımları açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 216 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 218 →