Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Vana açıldığında su tesisatındaki pompa tarafından sağlanan basınç farkı sayesinde su borular içinde akmaya başlar. Elektrik devresinde ise anahtar kapatıldığında kapalı bir devre oluşur; üretecin sağladığı potansiyel fark (gerilim) etkisiyle iletken tel üzerindeki serbest yükler hareket eder ve devreden elektrik akımı geçer. Her iki sistemde de engel kaldırıldığında akış (su akışı veya yük akışı) gerçekleşir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Borunun kireçlenme nedeniyle daralması, suyun geçişine karşı gösterilen direnci artırır. Kesiti daralan bölgeden suyun geçişi zorlaşır ve tesisattaki su akış debisi azalır. Bu durum, elektrik devresinde iletkenin direncinin artması sonucu akım şiddetinin azalmasıyla benzeşmektedir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Anahtar açık konumdan kapalı konuma getirildiğinde elektrik devresi tamamlanır ve kapalı devre oluşur. Üretecin iki ucu arasındaki potansiyel fark sayesinde iletken tel içindeki serbest elektronlar yönlenerek hareket eder ve devreden elektrik akımı geçer.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Su tesisatı ve elektrik devresi elemanlarının benzeşim (analoji) eşleştirmesi:
-
Pompa
- Elektrik Devresinde Eşleşen Eleman: Üreteç (Pil / Güç Kaynağı)
- Elektrik Devresindeki Tahmini Görevi: Devreye enerji vererek uçları arasında potansiyel fark oluşturmak ve elektrik akımının sürekliliğini sağlamak.
- Benzer Yönleri: Her ikisi de akışın devam etmesi için gerekli olan itici gücü (basınç farkı / potansiyel fark) üretir.
- Farklı Yönleri: Pompa suya mekanik basınç uygular; üreteç ise elektriksel potansiyel fark oluşturur.
-
Boru
- Elektrik Devresinde Eşleşen Eleman: İletken tel
- Elektrik Devresindeki Tahmini Görevi: Elektrik yüklerinin (akımın) devre boyunca taşınmasını sağlamak.
- Benzer Yönleri: Her ikisi de maddenin/yükün içinden geçtiği ve yönlendirildiği taşıyıcı kanaldır.
- Farklı Yönleri: Boru içi boş bir kanaldır ve sıvı kütlesi akar; iletken tel katıdır ve serbest elektron hareketiyle yük iletilir.
-
Vana
- Elektrik Devresinde Eşleşen Eleman: Anahtar
- Elektrik Devresindeki Tahmini Görevi: Akımın geçişini kontrol etmek, devreyi açıp kapatmak.
- Benzer Yönleri: Her ikisi de akışı başlatma veya durdurma işlevi görür.
- Farklı Yönleri: Vana mekanik olarak sıvı yolunu keser; anahtar ise iletken teması keserek devreyi açık hale getirir.
-
Kireçlenme sebebiyle daralmış boru
- Elektrik Devresinde Eşleşen Eleman: Direnç
- Elektrik Devresindeki Tahmini Görevi: Akımın geçişine karşı zorluk göstererek devredeki akım şiddetini sınırlandırmak.
- Benzer Yönleri: Her ikisi de akışa karşı zorluk oluşturur ve akış miktarını azaltır.
- Farklı Yönleri: Daralmış boru kesit küçülmesiyle su akışını kısıtlar; direnç ise maddesel yapısı gereği elektron hareketine zorluk çıkarır.
-
Borudan akan su
- Elektrik Devresinde Eşleşen Eleman: Elektrik akımı
- Elektrik Devresindeki Tahmini Görevi: Devreden geçen yük hareketini ve enerji aktarımını temsil etmek.
- Benzer Yönleri: Her ikisi de birim zamanda belirli bir kesitten geçen akışı ifade eder.
- Farklı Yönleri: Su akışı kütlesel ve makroskobik bir akıştır; elektrik akımı ise serbest elektronların mikroskobik ölçekteki hareketidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 200 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 202 →