Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Thomas Hobbes, evrendeki tek gerçekliğin madde (cisim) olduğunu savunan materyalist bir düşünürdür. Hobbes’a göre duyularla doğrudan algılanamayan veya soyut sayılan unsurlar da son tahlilde maddesel niteliğe sahiptir. Hobbes’ın bu tutumu benimsemesinin nedeni, varlık anlayışında mekânik ve tekçi (monist) bir iç tutarlılık yakalama isteğidir. Bütün varlık dünyasını hareket hâlindeki maddelerle açıklayarak zihin-beden ayrımını ortadan kaldırmayı hedeflemiştir.
Hobbes’ın varlık felsefesindeki temel argümanı, var olan her şeyin cisimsel olduğudur. Algılanması zor varlıkları madde sayması, materyalist yaklaşımındaki tutarlılığı koruma amacına dayanır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Karl Marx’ın varlık anlayışının “diyalektik materyalizm” olarak adlandırılmasının nedeni, temele maddeyi alması (materyalizm) ve bu maddenin sürekli çelişme, değişim ve dönüşüm içinde olduğunu savunmasıdır (diyalektik). Marx, Hegel’in diyalektik yöntemini benimsemiş fakat temeldeki zihinsel/tinsel “İdea” yerine somut maddesel gerçekliği koymuştur. Madde durağan değildir; kendi içindeki zıtlıkların çatışmasıyla sürekli gelişir.
Bu adlandırma, diyalektiğin değişim yöntemini materyalizmin madde merkezli varlık ilkesiyle birleştiren yaklaşımı ifade etmektedir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Jean-Paul Sartre’ın bu sözü varoluşçuluk (egzistansiyalizm) akımının temel ilkesini özetler. Sartre’a göre “varoluş özden önce gelir”. İnsan önce var olur; ardından özgür seçimleri, kararları ve eylemleriyle kendi özünü kendi yaratır. Doğuştan gelen sabit bir kader veya insan doğası yoktur; kişi neyi tercih edip gerçekleştirirse kendi kimliğini o şekilde oluşturur.
İnsanın mutlak özgürlüğü ve bu özgürlükten doğan kişisel sorumluluk vurgulanmaktadır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Edmund Husserl’in fenomenolojik anlayışına göre özün bilgisine ulaşmanın yolu “paranteze alma” (epokhe) yöntemidir. İnsan, nesnenin özünü kavrayabilmek için ona dair ön yargılarını, geçmiş bilgilerini, inançlarını ve rastlantısal duyusal özelliklerini geçici olarak paranteze almalıdır. Nesne tüm ikincil ve raslantısal niteliklerinden arındığında zihinde nesnenin değişmeyen yalın “özü” ortaya çıkar.
Husserl’in özün bilgisine erişmek için geliştirdiği temel teknik olan paranteze alma (epokhe) yöntemi açıklanmıştır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Alfred North Whitehead’in süreç felsefesinde varlık, sabit bir nesne değil; sürekli bir akış, oluş ve “olaylar” dizisidir. Yaşadığımız şu “an”, durağan bir zaman dilimi değildir; çevremizdeki sesler, nefes alıp vermemiz, zamanın akışı ve zihinsel süreçlerimizin bütünleştiği dinamik bir olaydır. Dolayısıyla varlık, geçmişin birikimiyle geleceğe doğru akan kesintisiz bir ilişki ağından oluşur.
Whitehead’in oluş ve süreç merkezli varlık anlayışı günlük yaşamdaki anlık deneyim üzerinden somutlaştırılmıştır.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Descartes’ın düalist (ikici) varlık anlayışı varlığı iki ayrı cevherle (ruh ve madde) açıklar:
- Güçlü yönleri: Zihinsel/ruhsal alan ile maddesel alanı birbirinden ayırarak doğa bilimlerine mekanik bir inceleme alanı açarken, insan bilincine ve özgürlüğüne de müstakil bir yer tanır.
- Zayıf yönleri: Birbiriyle tamamen zıt nitelikte olan düşünen cevher (ruh) ile yer kaplayan cevherin (madde) insan bedeninde nasıl etkileşime geçtiğini mantıksal ve biyolojik açıdan ikna edici şekilde açıklamakta zorlanır.
Düalizmin hem bilime sağladığı zemin (güçlü yön) hem de ruh-beden etkileşimi probleminde karşılaştığı mantıksal güçlük (zayıf yön) dengeli biçimde değerlendirilmiştir.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Grupla yürütülen felsefi akımları karşılaştırma tartışmasında:
- Benzer yönler: Tüm akımlar varlığın kökeni, yapısı ve anlamı hakkında tutarlı bir argüman geliştirmeyi amaçlar.
- Farklı yönler: Varlığın ilk ilkesini (arkhe) açıklarken materyalizm maddeyi, idealizm fikri, düalizm her ikisini, süreç felsefesi değişimi, varoluşçuluk ise insan varoluşunu merkeze alır.
- Tartışma kuralı: Görüşler mantıksal çerçevede sunulmalı, çelişkili ifadeler elenmeli ve farklı düşünceler saygıyla dinlenmelidir.
Grup çalışması yönergesine uygun olarak akımların ortak varlık sorgulaması ve temel ilke ayrışmaları ele alınmıştır.
Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
Sayfa 78’de yer alan anlam çözümleme tablosu doldurulurken:
- Metinde geçen felsefi akımlar ve bu akımların ana kavramları (madde, idea, düalizm, oluş, öz) listelenir.
- Varlığın niteliksel özellikleri ile akımlar eşleştirilir.
- Grup üyeleri arasında uzlaşı sağlanan ortak sonuçlar tabloya işlenerek iş birliğiyle tamamlanır.
Anlam çözümleme tablosunun ortak akıl yürütme ve müzakere yoluyla tamamlanmasına yönelik çözüm adımları sunulmuştur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 76 ·
Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 78 →