Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Metinde savunulan temel iddia; hayvanların, içinde bulundukları grubun veya türün hayatta kalmasını sağlamak amacıyla kendi yaşamlarını tehlikeye atan veya feda eden özgecil (fedakârca) davranışlar sergilediğidir.
Soru 2
Kısa cevap
Bu iddia, tümevarım (endüksiyon) akıl yürütme türü kullanılarak temellendirilmiştir.
Açıklama
Metinde asker beyaz karıncalar, yaralı ateş karıncaları ve işçi bal arıları gibi tekil (özel) gözlem ve örneklerden hareket edilerek “her türden hayvanın benzer davranışlarda bulunduğu” şeklinde genel bir yargıya ulaşılmıştır. Özelden genele ulaşma yöntemi tümevarımdır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
- Tutarlılık: Akıl yürütme tutarlıdır. Öncüllerde sunulan karınca ve arı örnekleri ile varılan genel sonuç arasında mantıksal bir çelişki bulunmamaktadır; öncüller sonucu doğrudan desteklemektedir.
- Geçerlilik: Bu akıl yürütme bir eksik tümevarım örneğidir. Yalnızca birkaç canlı türü gözlemlenerek bütün hayvan türleri hakkında genel bir yargıya varılmıştır. Eksik tümevarımda sonuç kesin bir mantıksal zorunluluk taşımasa da güçlü bir olasılık ve ikna edici bir temellendirme sunar.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Akıl yürütme:
-
Öncül 1: Bütün sosyal hayvanlar gruplarını korumak için fedakârca davranışlarda bulunur.
-
Öncül 2: Kurtlar sosyal hayvanlardır.
-
Sonuç: O hâlde kurtlar da gruplarını korumak için fedakârca davranışlarda bulunur.
-
Akıl yürütmenin türü: Tümdengelim (Dedüksiyon)
2. Akıl yürütme:
-
Öncül 1: İşçi bal arıları kovanı korumak için kendi yaşamlarını tehlikeye atan sosyal canlılardır.
-
Öncül 2: Afrika yaban köpekleri de işçi bal arıları gibi sürünün devamlılığı için birlikte hareket eden sosyal canlılardır.
-
Sonuç: O hâlde Afrika yaban köpekleri de sürülerini korumak için kendi yaşamlarını tehlikeye atan davranışlar sergiler.
-
Akıl yürütmenin türü: Analoji (Benzeşim)
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
1. Akıl Yürütme (Tümdengelim) Değerlendirmesi:
- Tutarlılık: Öncüller ile sonuç arasında mantıksal bir çelişki yoktur; akıl yürütme tutarlıdır.
- Geçerlilik: Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun da doğru olması mantıksal bir zorunluluktur. Dolayısıyla akıl yürütme geçerlidir.
2. Akıl Yürütme (Analoji) Değerlendirmesi:
- Tutarlılık: İki farklı canlı türü arasındaki nitelik benzerliğinden hareket edildiği için kendi içinde mantıksal açıdan tutarlıdır.
- Geçerlilik: Analoji, olasılıksal bir akıl yürütme türüdür. Benzerlik unsurları güçlü olduğu sürece destekleyici bir argüman oluşturur ancak tümdengelimdeki gibi kesin geçerlilik zorunluluğu taşımaz.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 61 ·
Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 63 →