Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Sayfadaki R. Carnap, T. S. Kuhn ve K. Popper karşılaştırma tablosunun 10. sınıf bilim felsefesi konularına uygun olarak doldurulmuş biçimi aşağıda sunulmuştur:
1. R. Carnap (Mantıkçı Pozitivizm / Doğrulanabilirlik)
- Görüşün Açıklaması (Argümanları): Bilimi mantıksal analiz ve olgusal doğrulanabilirlik üzerinden tanımlar. Anlamlı önermeler olgusal olarak doğrulanabilir olanlardır. Bilim birikimsel bir süreçtir.
- Görüşün Diğer Görüşlerle Benzerlikleri: Bilimi rasyonel ve nesnel bir etkinlik olarak görmesi bakımından Popper ile benzerlik gösterir.
- Görüşün Diğer Görüşlerden Farklılıkları: Popper’ın yanlışlanabilirlik ilkesine karşı doğrulanabilirlik ilkesini savunur. Kuhn’un sosyolojik yaklaşımına karşılık bilimi purely mantıksal bir yapı olarak ele alır.
- Görüşün Güçlü Yönleri: Bilimsel dili mantıksal açıdan netleştirmesi ve metafizik söylemleri bilim dışı bırakmadaki kararlılığıdır.
- Görüşün Zayıf Yönleri: Tümevarım yöntemiyle sonsuz sayıdaki olgunun tamamen doğrulanamayacağı gerçeği (tümevarım sorunu) ve bilimin tarihsel boyutunu ihmal etmesidir.
2. T. S. Kuhn (Bilimsel Devrimler / Paradigma)
- Görüşün Açıklaması (Argümanları): Bilimi paradigma kavramıyla açıklar. Bilim tarihsel ve sosyolojik bir süreçtir; düz bir çizgide birikimsel ilerlemez, devrimsel sıçramalarla değişir.
- Görüşün Diğer Görüşlerle Benzerlikleri: Bilimin yapısını ve dönüşümünü anlamaya çalışması yönüyle diğer filozoflarla ortak konuyu işler.
- Görüşün Diğer Görüşlerden Farklılıkları: Bilimin birikimsel ilerlediği fikrini reddeder. Bilim insanları topluluğunun inanç ve değerlerinin bilimsel süreçte etkili olduğunu savunur.
- Görüşün Güçlü Yönleri: Bilim tarihini ve bilim topluluğunun pratiklerini hesaba katması, bilimsel değişimleri devrimsel dönemlerle açıklayarak gerçekçi bir tablo sunmasıdır.
- Görüşün Zayıf Yönleri: Paradigmalar arası ölçülemezlik iddiası nedeniyle bilimi bağıntılığa (rölativizm) yaklaştırdığı eleştirisidir.
3. K. Popper (Yanlışlanabilirlik / Eleştirel Akılcılık)
- Görüşün Açıklaması (Argümanları): Bilimselliğin ölçütü doğrulanabilirlik değil, yanlışlanabilirliktir. Bir kuram sınanabilir ve yanlışlanabilir önermeler sunuyorsa bilimseldir. Bilim varsayımlar ve sınamalarla ilerler.
- Görüşün Diğer Görüşlerle Benzerlikleri: Bilimi rasyonel bir bilgi türü olarak görmesi yönüyle Carnap ile benzerdir.
- Görüşün Diğer Görüşlerden Farklılıkları: Carnap’ın tümevarımcı doğrulamacılığını reddedip tümdengelimci yanlışlamacılığı savunur. Kuhn’un sosyolojik anlayışına karşı akılcı ve eleştirel sınamayı öne çıkarır.
- Görüşün Güçlü Yönleri: Tümevarım sorununu aşması, bilimi dogmalaşmaktan koruyan eleştirel tutumu vurgulamasıdır.
- Görüşün Zayıf Yönleri: Bilim insanlarının pratikte yanlışlanan bir kuramı hemen terk etmeyip ek hipotezlerle korumaya çalıştıklarını göz ardı etmesidir.
Çözüm-kontrol açıklaması: Tablo, 10. sınıf Felsefe dersi müfredatında yer alan üç temel bilim anlayışını (Mantıkçı Pozitivizm, Yanlışlamacılık, Paradigma Değişimi) argüman, benzerlik, farklılık, güçlü ve zayıf yönler açısından eksiksiz karşılaştırmaktadır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Performans Görevi (Felsefi Metin İnceleme) adımlarının uygulanma planı:
1. Göreve Başlamadan Önce:
- Etik ilkelere uygun bir zaman planlaması yapılır.
- Sayfa 201’de yer alan metinlerden biri seçilir ve sınıfta dengeli dağılım için öğretmenle iletişim kurulur.
2. Görevi Yaparken (Okul Dışı Çalışma):
- Seçilen metin Sayfa 206’daki Ek-1 Metin İnceleme Formu ölçütlerine göre analiz edilir ve form doldurulur.
3. Görev Bitiminde (Sınıf İçi Çalışma):
- Hazırlanan form sıra arkadaşıyla paylaşılır.
- Arkadaşının çalışmasını değerlendirmek için Sayfa 202’deki Akran Değerlendirme Formu objektif şekilde doldurulur.
- Metin inceleme formu öğretmene zamanında teslim edilir.
Çözüm-kontrol açıklaması: Performans görevi adımları, öz düzenleme, metin analizi ve akran değerlendirmesi süreçlerini aşamalı şekilde açıklamaktadır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 199 ·
Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 201 →