10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 149 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 9

Örnek cevap / çözüm yolu

Güzelliğin nesnel nitelikler taşıdığı görüşüne katılan ve katılmayan yaklaşımlar gerekçeleriyle şu şekilde açıklanabilir:

  • Katılan görüş (Nesnelci yaklaşım): Güzellik yalnızca bireyin kişisel beğenisine bağlı değildir; nesnenin simetri, oran, uyum ve denge gibi kendi bünyesinde barındırdığı niteliklere dayanır. Doğadaki bir manzara veya nitelikli bir sanat eseri, insan algısından bağımsız olarak belli bir estetik değer taşır.
  • Katılmayan görüş (Öznelci yaklaşım): Güzellik nesnenin kendisinde hazır bulunmaz; onu algılayan öznenin zihninde, duygularında ve yaşantısında oluşur. Farklı kültürlerin ve bireylerin aynı nesneye farklı estetik değerler yüklemesi güzelliğin öznel olduğunu gösterir.

Çözüm-kontrol açıklaması:
Bu açık uçlu soruda güzelliğin kaynağını nesneye (oran, simetri, biçim) bağlayan nesnelci görüş ile özneye (duygu, beğeni, algı) bağlayan öznelci görüşün gerekçelendirilmesi istenmektedir.

Soru 10

Örnek cevap / çözüm yolu

Hilal, güzelliğin öznel bir kavram olduğunu savunurken şu felsefi argümanları öne sürebilir:

  1. Beğenilerin Zaman ve Kültüre Göre Değişmesi: Bir dönemde veya toplumda güzel kabul edilen bir sanat eseri, başka bir dönemde ya da kültürde güzel bulunmayabilir. Bu durum güzelliğin evrensel bir ölçütü olmadığını gösterir.
  2. Kişisel Deneyim ve Sezgi: Estetik yaşantı bireye özgüdür. Bir tablo ya da müzik eseri herkeste aynı duygusal etkiyi yaratmaz; bireyin ruh hali, estetik birikimi ve sezgileri yargıyı belirler.
  3. Genelgeçer Bir Estetik Ölçütün Yokluğu: Güzelliği ölçecek matbu veya sayısal tek bir kural bulunmamaktadır. Haz ve beğeni tamamen öznenin iç dünyasıyla sınırlıdır.

Çözüm-kontrol açıklaması:
Öznelci estetik anlayışını (özellikle B. Croce’nin vurguladığı sezgici yaklaşımı) destekleyen bu argümanlar, güzelliğin nesnenin yapısında değil, algılayan kişinin zihinsel süreçlerinde gerçekleştiğini açıklar.

Soru 11

Örnek cevap / çözüm yolu

Ege bu ifadesiyle estetik nesnenin iki temel boyutu kapsaması gerektiğini vurgulamaktadır:

  • Dışsal Güzellik (Biçimsel ve Duyusal Nitelik): Nesnenin ilk bakışta göze ve duyulara hitap eden renk, biçim, uyum ve simetri gibi algılanabilir estetik özellikleri.
  • İçsel Değer (Anlam ve Derinlik): Nesnenin taşıdığı düşünsel anlam, hissettirdiği duygu, özsel değer ve bireyde bıraktığı zihinsel etki.

Ege, bir hediyenin yalnızca yüzeysel olarak göze hoş görünmesinin yeterli olmadığını, aynı zamanda anlamlı ve düşünsel bir değere sahip olması gerektiğini belirtmektedir.

Çözüm-kontrol açıklaması:
Estetik felsefesinde güzellik hem form (biçim/dışsal) hem de içerik (anlam/içsel) boyutlarıyla değerlendirilir. Ege, eksiksiz bir estetik değer için bu iki unsurun bir arada bulunmasını gerekli görmektedir.

Soru 12

Örnek cevap / çözüm yolu

Metinde Ege güzelliğin nesnel ve evrensel nitelikler taşıdığını (nesnelci görüş), Hilal ise güzelliğin öznel ve kişiden kişiye değiştiğini (öznelci görüş) savunmaktadır. Bu doğrultuda:

  • Ege’nin görüşü: Güzelliğin tamamen öznede tamamlandığını ve kişisel sezgilere dayandığını savunan Benedetto Croce gibi öznelci filozofların anlayışıyla çelişir.
  • Hilal’in görüşü: Güzelliği nesnenin kendindeki değişmez bir niteliği veya ideaların yansıması olarak gören Platon veya Baumgarten gibi nesnelci filozofların anlayışıyla çelişir.

Çözüm-kontrol açıklaması:
Ege nesnelci konumda yer aldığı için öznelci gelenekle; Hilal öznelci konumda yer aldığı için nesnelci gelenekle çelişmektedir.

Soru 13

Örnek cevap / çözüm yolu

Çözüm Adımları:

  1. Metindeki Karakterlerin Temsil Ettiği Görüşler:

    • Ege: Güzelliğin evrensel nitelikleri ve nesnel bir estetik değeri olduğunu savunur. Estetiği duyusal bilginin mükemmelliği ve nesnel bir değer olarak ele alan Baumgarten (nesnelci yaklaşım) ile uyumludur.
    • Hilal: Güzelliğin kişiden kişiye değiştiğini ve öznel olduğunu savunur. Estetiği tamamen öznel bir sezgi ve ifade olarak gören Croce (öznelci yaklaşım) ile uyumludur.
  2. Filozof Çiftinin Değerlendirilmesi:

    • Metindeki tartışma estetik felsefesinin iki ana kutbu olan Nesnelci Anlayış (Baumgarten) ve Öznelci Anlayış (Croce) arasındaki karşıtlığı yansıtmaktadır.
    • Bu iki zıt anlayışı temsil eden filozoflar Baumgarten ve Croce’dir.

Seçenek Karşılaştırması:

  • :cross_mark: A) Platon - Schiller: Schiller estetiği oyun kavramıyla açıklar, özne-nesne dengesini kurar.
  • :white_check_mark: B) Baumgarten - Croce: Baumgarten güzelliği nesnel ve duyusal düzen olarak tanımlarken, Croce tamamen öznel sezgiye dayandırır. Ege ve Hilal’in savunduğu karşıt görüşlerin felsefi karşılığı bu çifttir.
  • :cross_mark: C) Platon - Kant: Kant estetik yargının öznel ama evrensel olduğunu belirtir.
  • :cross_mark: D) Kant - Croce: Kant evrenselliği kabul eder.
  • :cross_mark: E) Platon - Baumgarten: Her iki filozof da nesnelci gelenektedir.

Çözüm-kontrol açıklaması:
Doğru cevap B şıkkıdır (Baumgarten - Croce).


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 148 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 150 →