10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 108 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 5

Örnek cevap / çözüm yolu

Arda’nın belirttiği ölçüt uygunluk (bilginin nesnesiyle veya gerçeklikle örtüşmesi) ilkesine dayanmaktadır. Tıbbi bir bilgiyi değerlendirirken bilginin ifade ettiği durumun gerçeklikle örtüşüp örtüşmediğini kontrol etmek mümkündür; nitekim tıp deneysel ve gözlemsel alanlara dayanır. Ancak antik dönemdeki bir bitki kullanımının günümüz koşullarında ya da insan biyolojisindeki karşılığını doğrudan deneyimlemek riskli veya güç olabileceğinden bu ölçütü tek başına uygulamak zaman zaman pratik zorluklar yaratabilir.

Çözüm kontrolü

Arda metinde “gerçekle örtüşüp örtüşmediğine bakmalıyız” diyerek bilgi kuramındaki “uygunluk” doğruluk ölçütünü öne sürmüştür. Tıbbi bilginin nesnesiyle uyuşması ilkesi gerekçelendirilerek açıklanmıştır.

Soru 6

Örnek cevap / çözüm yolu

Ceren’in önerdiği ölçüt tutarlılıktır (önermelerin kendi içinde çelişmemesi ve kabul görmüş mevcut bilgilerle mantıksal bir bütün oluşturması). Bu ölçüt antik tabletteki bilgileri değerlendirmek için tek başına yeterli değildir. Tabletteki bilgilerin kendi içinde çelişmemesi (iç tutarlılık) gerekli bir ön koşul olsa da, bir bilginin sadece mantıksal olarak tutarlı olması onun gerçekte de doğru olduğunu garanti etmez. Ayrıca antik tıp birikimini yalnızca günümüz tıp bilgileriyle kıyaslamak tarihsel bağlamı göz ardı etme riski taşıyabilir.

Çözüm kontrolü

Ceren “günümüzde geçerli olan tıp bilgileriyle uyumuna” ve “kendi içinde çelişmemesine” değindiği için tutarlılık ölçütünü savunmaktadır. Tutarlılığın bilginin doğruluğunu belirlemedeki sınırları vurgulanmıştır.

Soru 7

Örnek cevap / çözüm yolu

Havva’nın önerdiği yöntem yarar (pragmatizm) ölçütüdür. Bu yöntemin avantajları şunlardır:

  • Pratik ve Sonuç Odaklı Olması: Bilginin sadece teoride kalmayıp günlük yaşamda ve sağlık alanında somut bir karşılığının olup olmadığını gösterir.
  • Doğrudan Sınanabilirlik: Bir tedavi yönteminin veya bitkinin işe yarayıp yaramadığını, hastayı iyileştirme derecesine bakarak hızlı ve pratik bir şekilde değerlendirme olanağı sunar.

Çözüm kontrolü

Havva’nın “işe yarayıp yaramadığı” ve “yarar sağlıyorsa” ifadeleri pragmatik doğruluk ölçütünü gösterir. Uygulamanın getirdiği pratik fayda ve somut sonuç avantaj olarak belirtilmiştir.

Soru 8

Örnek cevap / çözüm yolu

Fırat’ın önerisi uygulanabilirdir ve en kapsayıcı yaklaşımdır.

  • Avantajları: Doğruluğun tek bir ölçüte indirgenmesini engeller. Bilginin hem gerçeklikle örtüşmesini (uygunluk), hem çelişki içermemesini (tutarlılık), hem uzmanların ortak kabulünü (tümel uzlaşım) hem de pratik faydasını (yarar) bir arada değerlendirerek daha sağlam bir sonuca ulaşmayı sağlar.
  • Sınırlılıkları: Farklı ölçütlerin birbiriyle çatıştığı durumlarda (örneğin tutarlı olan bir bilginin pratikte fayda sağlamaması gibi) hangi ölçütün öncelikli sayılacağı konusunda karmaşa veya karar verme güçlüğü yaşanabilir.

Çözüm kontrolü

Fırat’ın çoğulcu doğruluk anlayışı, tekli ölçütlerin yetersizliğini giderdiği için avantajlıdır; ölçütler arası çelişki ihtimali ise sınırlılık olarak gerekçelendirilmiştir.

Soru 9

Örnek cevap / çözüm yolu

Bu eserdeki bilgileri değerlendirirken uygunluk ve yarar ölçütlerini birlikte tercih ederdim. Çünkü tıp bilimi hem biyolojik gerçeklerle örtüşmeyi hem de insan sağlığına somut fayda sağlamayı gerektirir. Önce bilginin biyolojik ve kimyasal gerçeklikle örtüşüp örtüşmediğine (uygunluk), ardından uygulandığında hastayı iyileştirme gücüne (yarar) bakmak en güvenilir sonucu verir.

Çözüm kontrolü

Soruda öğrencinin kendi tercihini ve mantıksal gerekçesini ortaya koyması istenmiştir. Seçilen ölçütler tıbbın yapısıyla ilişkilendirilerek açıklanmıştır.

Soru 10

Kısa cevap

C) Tümel uzlaşım

Çözüm kontrolü

Deniz metinde “doktorların çoğunluğu tarafından doğru kabul ediliyorsa bunların doğru olduğunu düşünebiliriz” ifadesini kullanmaktadır. Bir bilgenin doğruluğunun çoğunluğun veya herkesin ortak onayına/kabulüne dayandırılması felsefede tümel uzlaşım ölçütüdür. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 107 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 109 →