10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 103 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Birinci örnekteki gazete haberinde sunulan bilginin doğru olup olmadığına nasıl karar verirsiniz?

Örnek cevap / çözüm yolu

Gazete haberinde ifade edilen iddiaların dış dünyadaki somut olay veya olgularla birebir örtüşüp örtüşmediği kontrol edilir. Habere konu olan durum bağımsız kaynaklar, resmi belgeler veya gözlemlerle doğrulanıyorsa bilginin doğru olduğuna karar verilir.

Bilginin zihindeki ifadesi ile dış dünyadaki gerçekliğin uyuşması felsefede uygunluk doğruluk ölçütünü oluşturur.

Soru 2

İkinci örnekteki reklamda sunulan bilginin doğru olduğu nasıl belirlenir?

Örnek cevap / çözüm yolu

Reklamda vadedilen ürün veya hizmet özelliklerinin günlük yaşamda pratik bir fayda sağlayıp sağlamadığına ve problemi çözüp çözmediğine bakılarak karar verilir. Kullanım sonucunda beklenen olumlu sonuç elde ediliyorsa bilgi doğru kabul edilir.

Bilginin doğruluğunu sağladığı fayda ve pratik sonuçla değerlendirme felsefede yarar ölçütüdür.

Soru 3

Üçüncü örnekteki makalede yer alan bilginin doğru olduğu nasıl kanıtlanmaktadır?

Örnek cevap / çözüm yolu

Makalede ileri sürülen argümanların ve önermelerin kendi içinde mantıksal çelişki taşımaması, akıl yürütme ilkelerine uyması ve daha önceden kabul edilmiş bilimsel ilkelerle uyum içinde olmasıyla kanıtlanır.

Önermelerin birbiriyle çelişmemesi ve mantıksal bütünlük taşıması tutarlılık ölçütüne dayanır.

Soru 4

Dördüncü örnekteki hava durumu tahmininin doğru olup olmadığını nasıl belirleyebilirsiniz?

Örnek cevap / çözüm yolu

Hava durumu tahmininde belirtilen meteorolojik olayın (örneğin belirli bir saatte yağmur yağması iddiasının) belirtilen zaman ve mekânda fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği gözlemlenerek belirlenir.

Düşünce ile dış dünyadaki olgu arasındaki birebir eşleşme uygunluk ölçütü ile doğrulanır.

Soru 5

Bilgi, gerçeklikle ne kadar uyumludur?

Kısa cevap

Uygunluk (Mutabakat)

Zihindeki bilginin veya önermenin ifade ettiği nesne ve olguyla birebir örtüşmesini esas alan doğruluk ölçütüdür.

Soru 6

Bilgi, verilerle ve farklı kaynaklarla ne kadar tutarlıdır?

Kısa cevap

Tutarlılık

Yeni ulaşılan bilginin daha önce doğru kabul edilen önermelerle mantıksal açıdan çelişmemesini ifade eden ölçüttür.

Soru 7

Bilgi, geniş bir uzman görüşünü ve toplumun genel görüşünü yansıtıyor mu?

Kısa cevap

Tümel Uzlaşım

Bir bilginin doğruluğunun herkesin veya alanındaki uzman çoğunluğunun ortak kabulüne ve onayına dayanmasıdır.

Soru 8

Bilgi, pratikte ne kadar yararlı ve uygulanabilir?

Kısa cevap

Yarar (Pragmatizm)

Bir fikrin ya da bilginin doğruluğunu, günlük yaşamda sağladığı pratik fayda ve problem çözme başarısıyla ölçen yaklaşımdır.

Soru 9

Uygunluk ölçütü hangi disiplinlerde daha çok kullanılır?

Örnek cevap / çözüm yolu

Doğa Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji, Coğrafya) ve Gözlemsel Bilimler.

Dış dünyadaki somut nesneleri ve olguları inceleyen disiplinlerde bilginin doğruluğu, teorinin deney ve gözlemle elde edilen gerçeklikle uygunluğuna bakılarak test edilir.

Soru 10

Tutarlılık ölçütü hangi disiplinlerde daha çok kullanılır?

Örnek cevap / çözüm yolu

Formel (İdeal) Bilimler (Matematik, Mantık) ve Felsefe.

Somut dünyada fiziksel karşılığı bulunmayan, zihinsel kavramlar ve bağıntılarla çalışan alanlarda doğruluğun temel şartı akıl yürütmedeki çelişkisizlik ve mantıksal tutarlılıktır.

Soru 11

Tümel uzlaşım ölçütü hangi disiplinlerde daha çok kullanılır?

Örnek cevap / çözüm yolu

Sosyal ve Beşerî Bilimler (Hukuk, Siyaset Bilimi, Etik, Sosyoloji).

Toplumsal normlar, yasalar, hak kavramı ve etik ilkeler doğası gereği çoğunluğun veya uzman otoritenin ortak kararı ve uzlaşısı ile geçerlilik kazanır.

Soru 12

Yarar ölçütü hangi disiplinlerde daha çok kullanılır?

Örnek cevap / çözüm yolu

Uygulamalı Bilimler ve Teknik Disiplinler (Tıp, Mühendislik, İktisat, Mimarlık, Teknoloji).

Pratik hayatı düzenlemeyi, sorunlara somut çözümler getirmeyi ve insan yaşamını kolaylaştırmayı amaçlayan alanlarda bilginin değeri sağladığı somut fayda ile belirlenir.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 102 · :blue_book: Felsefe Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 104 →