Soru 1
Kısa cevap
- 1: Traverten (Karstik birikim şekli)
- 2: Kanyon vadi (Akarsu aşınım şekli)
- 3: Kıyı kordonu / Lagün (Dalga ve akıntı birikim şekli)
- 4: Rüzgâr kumulu (Rüzgâr birikim şekli)
- 5: Peri bacası (Akarsu/sel suları ve rüzgâr aşınım şekli)
- 6: Şelale / Çağlayan (Akarsu aşınım şekli)
Çözüm kontrolü
Haritadaki konumlar ve görseller incelendiğinde; 1 numarada Denizli civarındaki Pamukkale travertenleri, 2 numarada kanyon vadi, 3 numarada Ege-Akdeniz kıyısındaki kıyı kordonu/lagün, 4 numarada İç Anadolu’daki rüzgâr kumulu (Karapınar), 5 numarada Nevşehir çevresindeki peri bacaları ve 6 numarada akarsu aşınımıyla oluşan şelale yer almaktadır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
- 1 (Traverten): Yeraltı sularının kimyasal birikim süreci.
- 2 (Kanyon Vadi): Akarsuların derine aşındırma süreci.
- 3 (Kıyı Kordonu / Lagün): Dalga ve akıntıların birikim süreci.
- 4 (Rüzgâr Kumulu): Rüzgârların taşıma ve birikim süreci.
- 5 (Peri Bacası): Sel suları ve rüzgârların farklanmış aşındırma süreci.
- 6 (Şelale): Akarsuların derine ve geriye aşındırma süreci.
Çözüm kontrolü
Her yeryüzü şeklinin oluşumunda baskın olan dış kuvvet (akarsu, rüzgâr, dalga, yeraltı suyu) ve bu kuvvetin aşındırma ya da biriktirme faaliyeti belirleyici olmuştur.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Yeryüzü şekillerinin oluşumunda etkili olan dış kuvvetler ve süreçler, bulundukları bölgenin iklim özellikleri, kayaç yapısı (litoloji) ve arazi eğimi ile doğrudan ilişkilidir:
- Karstik kayaçların (kireç taşı) yaygın olduğu alanlarda çözünmüş mineraller içeren yeraltı suları travertenleri oluşturmuştur.
- İklimin kurak/yarı kurak ve bitki örtüsünün zayıf olduğu İç Anadolu’da rüzgâr etki alanını artırarak kumulları; volkanik tüflü yapıda ise sel suları ve rüzgârlar peri bacalarını oluşturmuştur.
- Eğim ve yükseltinin fazla olduğu alanlarda akarsular güçlü derine aşındırma yaparak kanyon vadi ve şelaleleri meydana getirmiştir.
- Kıyılarda ise sığlık ve dalga gücünün azalması dalga birikim şekillerinin (kıyı kordonu/lagün) oluşmasını sağlamıştır.
Çözüm kontrolü
Sonuç olarak doğal ortamın sunduğu kayaç türü, eğim durumu ve iklim koşulları, hangi dış kuvvetin ve hangi sürecin (aşınım veya birikim) mekânsal dağılış göstereceğini belirler.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 94 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 96 →